Shloka 46
Mantri-Parīkṣā — Testing Ministers, Securing Counsel, and Ethical Criteria for Advisers (अध्याय ८४)
Devanagari script
नरेश्वर! जो राजा चिरकालतक दण्ड धारण करनेकी इच्छा रखता हो, उसे अपनी गुप्त सलाह उसी व्यक्तिको बतानी चाहिये, जो शक्तिशाली हो और सारे जगत्के समझा-बुझाकर अपने वशमें कर सकता हो ।।
Translation
အို မင်းကြီး။ ဒဏ်ကို ရေရှည် ကိုင်ဆောင်လိုသော မင်းသည် မိမိ၏ လျှို့ဝှက်အကြံကို အင်အားကြီးပြီး နူးညံ့သော ဆွဲဆောင်မှုဖြင့် လောကတစ်လောကလုံးကိုပင် မိမိအောက်သို့ ဆောင်နိုင်သူထံသာ ပြောကြားသင့်သည်။ ထို့ပြင် မြို့သူမြို့သားနှင့် ကျေးလက်ပြည်သူတို့က ဓမ္မအရ ယုံကြည်အပ်နှံထားသူ၊ စစ်သူရဲဖြစ်ပြီး နိုင်ငံရေးနည်းလမ်းကို နားလည်ကျွမ်းကျင်သူ—ထိုသူသည် လျှို့ဝှက်အကြံတိုင်ပင်မှုကို ကြားနာရန် ထိုက်တန်သည်။
Word by Word
पौरजानपदाःcitizens and countryfolk
पौरजानपदाः:
Karta
TypeNoun
Rootपौर-जानपद
FormMasculine, Nominative, Plural
यस्मिन्in whom
यस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
विश्वासम्trust, confidence
विश्वासम्:
Karma
TypeNoun
Rootविश्वास
FormMasculine, Accusative, Singular
धर्मतःrightfully; according to dharma
धर्मतः:
TypeIndeclinable
Rootधर्म
FormTasil (ablatival adverb)
गताःhaving placed / having gone to (i.e., reposed)
गताः:
TypeVerb
Rootगम्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Plural
योद्धाa warrior
योद्धा:
Karta
TypeNoun
Rootयोद्धृ
FormMasculine, Nominative, Singular
नयविपश्चित्skilled in policy/statecraft
नयविपश्चित्:
TypeAdjective
Rootनय-विपश्चित्
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
FormConjunction
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
मन्त्रम्counsel; secret plan
मन्त्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootमन्त्र
FormMasculine, Accusative, Singular
श्रोतुम्to hear
श्रोतुम्:
TypeVerb
Rootश्रु
Formतुमुन् (infinitive)
अर्हतिis fit/deserving
अर्हति:
TypeVerb
Rootअर्ह्
FormLat (present), Parasmaipada, Third, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes