Shloka 53
Treasury Security, Protection of Informants, and the Kalakavṛkṣīya Exemplum (Śānti Parva 83)
कच्चिज्जितेन्द्रियो राजा कच्चिदस्यान्तरा जिता:
kaccij jitendriyo rājā kaccid asyāntarā jitāḥ
ဘိဿမက ပြောသည်—«ဤနိုင်ငံ၏ မင်းသည် အာရုံခံအင်္ဂါတို့ကို အနိုင်ယူ၍ ကိုယ်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်သူလား။ ထို့ပြင် သူ၏ နယ်မြေအတွင်း နေထိုင်သော အတွင်းဝိုင်းအမှုထမ်းများနှင့် အရာရှိများသည် စည်းကမ်းနှင့် သစ္စာတရားဖြင့် တကယ်ပင် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ကြသလား။» ဤမေးခွန်းများဖြင့် ဘိဿမသည် ဘုရင်အုပ်ချုပ်မှု၏ သမာဓိအခြေခံကို စမ်းသပ်သည်—လိုချင်တပ်မက်မှုနှင့် ဒေါသကို အနိုင်ယူနိုင်ခြင်း၊ နှင့် အမှုထမ်းတို့၏ သမာဓိ; ဤတို့မရှိလျှင် မင်းနှင့် ပြည်သူတို့အကြား ချစ်ခင်ယုံကြည်မှုနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးတည်ငြိမ်မှု မတည်တံ့နိုင်။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A kingdom’s welfare depends first on the ruler’s self-mastery (jitendriyatā) and then on the discipline and reliability of those closest to power; ethical governance begins with inner conquest before outward rule.
Bhīṣma, speaking on principles of rājadharma, frames a set of diagnostic questions about a king’s character and the conduct of his inner circle, as a way to assess whether the realm is governed with stability, loyalty, and moral restraint.