Shloka 16
ऋत्विग्धर्मः, दक्षिणा-न्यायः, तपसः परमार्थः
Ritvij-Dharma, the Norm of Dakṣiṇā, and the Higher Meaning of Tapas
शरीरवृत्तमास्थाय इत्येषा श्रूयते श्रुति: । नातिसम्यक् प्रणीतानि ब्राह्मणानां महात्मनाम्
śarīravṛttam āsthāya ityeṣā śrūyate śrutiḥ | nātisamyak praṇītāni brāhmaṇānāṃ mahātmanām ||
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «ဤသို့သော ပုံစံဖြင့် ကြားရသော ဝေဒဝါဒတစ်ရပ် ရှိသည်– ‘ကိုယ်ခန္ဓာကို ထိန်းသိမ်းပေးသော အသက်မွေးမှုကို ယူဆောင်၍…’ ဟူ၍။ သို့သော် မဟာသတ္တိရှိသော ဗြာဟ္မဏတို့က ချမှတ်ထားသည့် စည်းမျဉ်းများကို စာလုံးအတိုင်းသာ သို့မဟုတ် နားလည်မှု မပြည့်စုံဘဲ မလိုက်နာသင့်။ အဓိပ္ပါယ်အမှန်ကို ဖမ်းယူရမည်၊ သို့မှသာ ကိုယ်ခန္ဓာထိန်းသိမ်းရေးကို အကြောင်းပြ၍ ဓမ္မမှ လျှောကျမသွားစေမည်»။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Scriptural and Brahmanical prescriptions about sustaining one’s life (śarīravṛtta) must be understood in their intended ethical spirit; bodily maintenance should not be used as a pretext to dilute or misapply dharma.
In Śānti Parva, Bhīṣma continues instructing Yudhiṣṭhira on dharma. Here he invokes a Śruti statement and cautions about how rules and teachings—especially those concerning livelihood and conduct—can be misunderstood if followed without discerning their proper intent.