Shloka 2
आपद्धर्मे वैश्यवृत्तिः, विक्रय-निषेधाः, तथा ब्रह्म-क्षत्र-सम्बन्धः
Emergency Livelihood, Prohibited Trade, and Brahman–Kshatra Regulation
भीष्म उवाच अशक्ति: क्षत्रधर्मेण वैश्यधर्मेण वर्तयेत् । कृषिगोरक्ष्यमास्थाय व्यसने वृत्तिसंक्षये
bhīṣma uvāca aśaktiḥ kṣatradharmeṇa vaiśyadharmeṇa vartayet | kṛṣigorakṣyam āsthāya vyasane vṛttisaṃkṣaye ||
ဘီရှ္မက ပြောသည်—က்ஂရှတ်ရိယဓမ္မဖြင့် မရပ်တည်နိုင်လျှင် ဝိုင်ရှျယဓမ္မကို ယူ၍ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုရမည်။ ဘေးအန္တရာယ်ကာလ၌ မိမိ၏ ပုံမှန်အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း လျော့နည်းသွားသောအခါ လယ်ယာလုပ်ငန်းနှင့် နွားမွေးမြူကာ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခြင်းကို အထောက်အပံ့အဖြစ် ယူနိုင်သည်။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
In adversity (āpaddharma), if a person cannot uphold their customary kshatriya duties, they may ethically adopt vaishya means—especially agriculture and cattle-tending—to preserve life and social stability without abandoning dharma altogether.
Bhishma is instructing on practical dharma for difficult times, outlining permissible occupational shifts: a kshatriya who is unable to follow the warrior’s path may temporarily sustain himself through vaishya livelihoods when normal income or duty-based livelihood has declined.