Shloka 9
Brāhmaṇa-bheda-nirṇaya and Rājā’s Regulatory Duties (ब्राह्मणभेदनिर्णयः)
एतेभ्यो बलिमादद्याद्धीनकोशो महीपति: । ऋते ब्रह्मसमेभ्यश्व देवकल्पेभ्य एव च
etebhyo balim ādadīyād dhīna-kośo mahīpatiḥ | ṛte brahma-samebhyaś ca deva-kalpebhya eva ca ||
ဘီရှ္မက မိန့်တော်မူသည်– «ဘဏ္ဍာတိုက် ချို့တဲ့သွားသော မင်းကြီးသည် ဤသူတို့ထံမှ အခွန်အတိုး (ဘလိ) ကို ယူနိုင်၏။ သို့ရာတွင် သန့်ရှင်းမှုအားဖြင့် ဗြာဟ္မဏနှင့်တူသူများနှင့် အကျင့်အားဖြင့် နတ်တော်ကဲ့သို့သူများထံမှ မယူသင့်။ ငွေကြေးအခက်အခဲရှိသော်လည်း အမှန်တကယ် သီလဝါဒနှင့် ဓမ္မဉာဏ်မြင့်သူတို့ကို အခွန်ဘေးမှ ကာကွယ်ရမည်၊ အကြောင်းမူကား နိုင်ငံ၏ အင်အားသည် ဝင်ငွေတစ်ခုတည်းပေါ် မတည်ဘဲ ဓမ္မကို ရိုသေခြင်းပေါ်တွင်လည်း တည်၏»။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even when the state is financially strained, a king may levy tribute according to rule, but must exempt those of highest spiritual and moral standing (brahma-sama, deva-kalpa). Fiscal necessity does not override the duty to honor and protect the truly virtuous.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhīṣma advises Yudhiṣṭhira on governance. Here he outlines a principle of tax collection: a treasury-poor king may collect bali from certain subjects, but should not burden spiritually eminent or exceptionally righteous persons.