Shloka 76
Brāhmaṇa-bheda-nirṇaya and Rājā’s Regulatory Duties (ब्राह्मणभेदनिर्णयः)
(यज्ञ: श्रुतमपैशुन्यमहिंसातिथिपूजनम् । दम: सत्यं तपो दानमेतद् ब्राह्मणलक्षणम् ।।
yajñaḥ śrutam apaiśunyam ahiṃsā atithipūjanam | damaḥ satyaṃ tapo dānam etad brāhmaṇalakṣaṇam ||
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «ယဇ်ပူဇော်ခြင်း (ပေးဆောင်အနစ်နာခံသည့် စိတ်ဓာတ်)၊ ဝေဒလေ့လာခြင်း၊ အပြစ်တင်ပြောဆိုခြင်းမှ ကင်းခြင်း၊ အဟിംသာ—စိတ်၊ စကား၊ ကိုယ်ဖြင့် မည်သည့်သတ္တဝါကိုမျှ ဒုက္ခမပေးခြင်း—ဧည့်သည်ကို ဂုဏ်ပြုခြင်း၊ ကိုယ်နှင့်အာရုံတို့ကို ထိန်းချုပ်ခြင်း၊ သစ္စာပြောခြင်း၊ တပ (austerity) ကျင့်ခြင်း၊ နှင့် ဒါန (ပေးကမ်းခြင်း) — ဤတို့သည် ပုရောဟိတ် (brāhmaṇa) ၏ လက္ခဏာများဖြစ်သည်»။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma defines brāhmaṇa-hood by conduct and virtues—sacred learning, non-slander, non-violence in thought/speech/action, hospitality, self-restraint, truth, austerity, and generosity—rather than by mere status.
In the Śānti Parva’s instruction on governance and dharma, Bhīṣma continues advising Yudhiṣṭhira by listing the ethical and spiritual traits that characterize a brāhmaṇa, as part of broader guidance on social and moral order.