Shloka 5
राज्ञो वृत्त-गुण-संग्रहः (Conduct and the Thirty-Six Virtues of a King) / The King’s Code of Conduct
५-दीनता न लाते हुए ही प्रिय भाषण करे। ६-शूरवीर बने, किंतु बढ़-बढ़कर बातें न बनावे। ७-दान दे, परंतु अपात्रको नहीं। ८-साहसी हो, किंतु निष्ठर न हो ।।
saṃdadhīta na cānārya-viṃ gṛhnīyān na bandhubhiḥ | nābhaktaṃ cārayec cāraṃ kuryāt kāryam apīḍayā ||
ဘိဿမက မိန့်တော်မူသည်– “ကိုယ်ကို နှိမ့်ချသွားစေမည့် အားနည်းမှုမဖြစ်စေဘဲ နှစ်သက်ဖွယ်စကားကို ပြောရမည်။ ရဲရင့်သော သူရဲကောင်းဖြစ်ရမည်၊ သို့သော် အလွန်အမင်း ကြွားဝါမပြုရ။ လှူဒါန်းရမည်၊ သို့သော် မထိုက်တန်သူအား မလှူရ။ သတ္တိရှိရမည်၊ သို့သော် ကြမ်းတမ်းရက်စက်မဖြစ်ရ။ မဟာမိတ်ဖွဲ့ရမည်၊ သို့သော် မသမာသူတို့နှင့် မဖွဲ့ရ။ ကိုယ့်ဆွေမျိုးသားချင်းတို့နှင့် ရန်ပွဲမထောင်ရ။ မင်းအပေါ် သစ္စာမရှိသူကို လျှို့ဝှက်သတင်းထောက်အဖြစ် မသုံးရ။ ထို့ပြင် မည်သူ့ကိုမျှ ဒုက္ခမပေးဘဲ ကိုယ့်ရည်မှန်းချက်ကို ပြီးမြောက်စေ—လိုအပ်သောအလုပ်ကိုပင် ဖိနှိပ်မှုမရှိဘဲ ဆောင်ရွက်ရမည်။”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches practical righteousness in governance: choose allies of good character, preserve harmony among one’s own kin, rely only on loyal agents for sensitive work, and pursue objectives without oppressing or harming others.
In the Shanti Parva’s instruction on rajadharma, Bhishma continues advising Yudhishthira on the ethical conduct of a ruler—how to manage alliances, internal relations, intelligence-gathering, and the execution of policy with minimal harm.