Shloka 21
Kṣātra-dharma as the Public Foundation of Dharma (क्षात्रधर्म-प्रशंसा)
अन्तकाले च सम्प्राप्ते य इच्छेदा श्रमान्तरम् । सोशनुपूर्व्याश्रमान् राजन् गत्वा सिद्धिमवाप्रुयात्
antakāle ca samprāpte ya icched āśramāntaram | so 'nupūrvyāśramān rājan gatvā siddhim avāpnuyāt ||
ဘီရှ္မက မိန့်ကြားသည်– «နောက်ဆုံးကာလ နီးကပ်လာသောအခါ လူတစ်ဦးသည် ဘဝအဆင့် (အာရှရမ) တစ်ဆင့်သို့ ဝင်လိုလျှင်၊ အို မင်းကြီး၊ အာရှရမများကို သင့်တော်သော အစဉ်အတိုင်း လိုက်နာသွားခြင်းဖြင့် ဝိညာဉ်ရေးရာ ပြည့်စုံမှုကို ရနိုင်သည်။ က္ෂတ္တရိယ မင်းအတွက်ဆိုလျှင်– ပထမဦးစွာ ဗေဒနှင့် မင်းရေးမင်းရာ သိပ္ပံကို လေ့လာကာ ဓမ္မ၌ အခြေခံခိုင်မာစေ; ထို့နောက် အိမ်ထောင်ရှင်ဓမ္မ—အိမ်ထောင်ပြုခြင်း၊ သားသမီးထွန်းကားခြင်း၊ ယဇ်ပူဇော်ခြင်း—တို့ကို ပြည့်စုံစွာ ဆောင်ရွက်ကာ တရားမျှတမှုဖြင့် ပြည်သူကို ကာကွယ်၍ မဟာရာဇယဇ်များကို ဗြာဟ္မဏတို့အား သင့်တော်သော ဒါနဖြင့် ပြုလုပ်စေ; ထို့နောက် နိုင်ငံတော်ကို အကောင်းဆုံး ထိန်းသိမ်းနိုင်ရန် သင့်တော်သော အမွေဆက်ခံသူကို တင်မြှောက်ပြီးလျှင် အာရှရမနောက်ပိုင်းများသို့ အဆင့်ဆင့် ဆုတ်ခွာကာ အမြင့်ဆုံး ရည်မှန်းချက်သို့ ရောက်နိုင်သည်»။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that a person—especially a ruler—should transition between life-stages (āśramas) in the prescribed order. Having fulfilled study, household duties, protection of subjects, and sacrificial obligations, one may withdraw step by step toward renunciation; this orderly progression supports attainment of siddhi (spiritual perfection).
In the Śānti Parva dialogue, Bhīṣma instructs King Yudhiṣṭhira on dharma. Here he explains how a kṣatriya, after completing royal and household responsibilities and ensuring stable succession, may adopt later āśramas as death approaches, thereby aiming for the highest spiritual end.