Shloka 76
Varṇa-dharma and Rājadharma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Normative Outline (वर्णधर्म-राजधर्म-प्रश्नोत्तरम्)
उपकाराय लोकस्य त्रिवर्गस्थापनाय च । नवनीतं सरस्वत्या बुद्धिरेषा प्रभाविता,“देवगण! सम्पूर्ण जगत्के उपकार तथा धर्म, अर्थ एवं कामकी स्थापनाके लिये वाणीका सारभूत यह विचार यहाँ प्रकट किया गया
upakārāya lokasya trivargasthāpanāya ca | navanītaṃ sarasvatyā buddhir eṣā prabhāvitā, “devagaṇa! sampūrṇa jagat-ke upakāra tathā dharma, artha evaṃ kāma-kī sthāpanā-ke liye vāṇī-kā sārabhūtaṃ yaha vicāra yahāṃ prakaṭa kiyā gayā”
ဘိဿမက မိန့်ကြားသည်– «လောက၏ ကောင်းကျိုးအတွက်နှင့် လူဘဝ၏ သုံးပါးသော ရည်မှန်းချက်—ဓမ္မ၊ အာဿ (ဥစ္စာ/အကျိုးစီးပွား) နှင့် ကာမ—ကို တည်ထောင်ရန်အတွက်၊ ဆရஸဝတီ၏ အားပေးမှုဖြင့် ပေါ်ထွန်းလာသော ဤသန့်စင်ချောမွေ့သည့် အနှစ်သာရကို ဉာဏ်ညွှန်အဖြစ် ထုတ်ဖော်ထားသည်။ အို နတ်အပေါင်းတို့၊ လောကတစ်လောကလုံး၏ ပြည့်စုံသော အကျိုးအတွက်နှင့် ဓမ္မ၊ စည်းစိမ်နှင့် တရားသင့်သော ဆန္ဒကို ခိုင်မြဲစေရန်၊ စကား၏ အနှစ်သာရတည်းဟူသော ဤချုပ်ချယ်ထားသည့် အကြံဉာဏ်ကို ဤနေရာတွင် ဖွင့်လှစ်ပြသထားသည်။»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
That wise instruction should be offered for the welfare of all, and that social and personal order rests on establishing the three human aims—dharma (right conduct), artha (material well-being), and kāma (legitimate desire)—under the guidance of discerning, truth-oriented speech.
In Bhīṣma’s extended instruction in the Śānti Parva, he frames the counsel he is presenting as a distilled ‘essence’ inspired by Sarasvatī, addressed to a divine audience, and intended to benefit the whole world by grounding life in the balanced pursuit of dharma, artha, and kāma.