Shloka 18
राजधर्मस्य नवनीतम्—रक्षा, दण्ड, चार, उत्थान
Rājadharma’s ‘Essence’: Protection, Punishment, Intelligence, and Royal Diligence
एकाड्लरेनापि सम्भूत: शत्रुर्दुर्गमुपाश्रित: । सर्व तापयते देशमपि राज्ञ: समृद्धिन:
ekāḍhvareṇāpi sambhūtaḥ śatrur durgam upāśritaḥ | sarvaṃ tāpayate deśam api rājñaḥ samṛddhinaḥ ||
ဘီဿမက မိန့်ကြားသည်– ရန်သူတပ်ဖွဲ့သည် အနည်းငယ်သာရှိသော်လည်း ပေါ်ပေါက်လာပြီး ခိုင်ခံ့သော ကာကွယ်ရေးမြို့တော်(ခံတပ်)ကို အားကိုးကာ နေရာယူလျှင် စည်းစိမ်ကြွယ်ဝသော မင်း၏ နိုင်ငံတစ်ပြည်လုံးကိုပင် ပူလောင်ဒုက္ခပေးနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် လုံခြုံရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးတွင် ပေါ့လျော့ခြင်းက သေးငယ်သော အန္တရာယ်ကို ပြည်သူနှင့် နိုင်ငံအပေါ် အကြီးမားဆုံး ဒုက္ခအဖြစ် ပြောင်းလဲစေသည်ဟု သတိပေးခြင်းဖြစ်သည်။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler must not underestimate small threats: when an enemy gains a secure base (a fortress), even a minor force can inflict widespread harm. Vigilance, timely action, and protection of the realm are essential duties of kingship.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhīṣma warns about political-military realities: an enemy entrenched in a stronghold can harass and distress the entire country, even under a wealthy and powerful king.