Shloka 4
राजधर्मप्रश्नः — Yudhiṣṭhira’s Inquiry into Rājadharma (Śānti-parva 56)
त्रिवर्गों हि समासक्तो राजधर्मेषु कौरव । मोक्षधर्मश्ष विस्पष्ट: सकलो<त्र समाहित:
trivargo hi samāsakto rājadharmeṣu kaurava | mokṣadharmaś ca vispaṣṭaḥ sakalo ’tra samāhitaḥ ||
ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «အို ကောရဝ၊ မင်းဓမ္မအတွင်း၌ ဘဝ၏ ရည်မှန်းချက်သုံးပါး—ဓမ္မ၊ အဓ္ဓ (artha) နှင့် ကာမ—တို့သည် တစ်စုတစ်စည်းတည်း ချည်နှောင်ကာ တက်ကြွစွာ ပါဝင်နေကြသည်။ ထို့ပြင် မောက္ခ-ဓမ္မ (လွတ်မြောက်ခြင်း၏ သင်ခန်းစာ) အလုံးစုံသည်လည်း ဤရāja-dharma အတွင်း၌ ပြည့်စုံစွာ ပါဝင်နေသည်ဟု ထင်ရှားသည်»။
युधिषछिर उवाच
Educational Q&A
Rāja-dharma is not merely political technique; it integrates the full spectrum of human aims (dharma, artha, kāma) and can also encompass the principles that lead toward mokṣa. Ethical governance is presented as a comprehensive discipline with spiritual depth.
In the Śānti Parva’s instruction on governance and ethics, Yudhiṣṭhira addresses a Kuru elder/kinsman and frames the discussion: the science of kingship contains within it both worldly responsibilities and the broader moral-spiritual teachings, including those oriented to liberation.