Shloka 55
Nāgendra–Brāhmaṇa Saṃvāda: Praśna-vidhi and Dharmic Approach on the Gomatī Riverbank
शैक्ष्यं स्वरं समास्थाय उदगीतं प्रासृजत् स्वरम् । रसातलमें प्रवेश करके परम योगका आश्रय ले शिक्षाके नियमानुसार उदात्त आदि स्वरोंसे युक्त उच्च स्वरसे सामवेदका गान करने लगे || ५४ $ ।।
śaikṣyaṃ svaraṃ samāsthāya udagītaṃ prāsṛjat svaram | rasātalaṃ praviśya parama-yogam āśritya śikṣā-niyamānusāreṇa udātta-ādi-svaropetaṃ uccaiḥ-svaraṃ sāma-veda-gānaṃ cakāra || (55) | sa svaraḥ sānunādī ca sarvaśaḥ snigdha eva ca |
ဝိုင်သမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်– အသံဗေဒ (śikṣā) က သတ်မှတ်ထားသော စည်းကမ်းတကျ အသံထုတ်ပုံကို ခံယူပြီး၊ သူသည် မြင့်မား၍ ရှည်လျားစွာ ထိန်းထားနိုင်သော သီချင်းသံကို ထုတ်လွှတ်လေ၏။ ရသာတလ (Rasātala) သို့ ဝင်ရောက်ကာ အမြင့်ဆုံး ယောဂ၌ ခိုလှုံပြီးနောက်၊ ဥဒတ္တ (udātta) စသည့် အလေးအနက်သံများနှင့် ပြည့်စုံသည့် မြင့်သံဖြင့် စာမဝေဒ (Sāma-veda) ကို သီဆိုလေ၏။ ထိုသံသည် နေရာအနှံ့ ပဲ့တင်ထပ်၍ နူးညံ့ကာ ပြည့်ဝသန်မာလေ၏။
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights disciplined speech as a spiritual instrument: correct phonetics and Vedic accentuation (śikṣā, udātta-ādi) are not merely technicalities but supports for higher yogic absorption, where sound becomes a vehicle for inner steadiness and sacred order (dharma).
Vaiśaṃpāyana describes a figure entering Rasātala and, established in supreme Yoga, producing a powerful, resonant, smooth chant of the Sāma-veda in a high register, carefully aligned with the traditional rules of pronunciation and Vedic accents.