Mahabharata — Shanti Parva, Shloka 86
Atithi-satkāra and the Consolation of Wise Counsel (अतिथिसत्कारः प्रज्ञानवचनस्य च पराश्वासनम्)
त्रयो हि धातव: ख्याता: कर्मजा इति ते स्मृता: । पित्तं श्लेष्मा च वायुश्चव एब संघात उच्यते
trayo hi dhātavaḥ khyātāḥ karmajā iti te smṛtāḥ | pittaṁ śleṣmā ca vāyuś caiva saṅghāta ucyate |
ကိုယ်ခန္ဓာ၌ သုံးမျိုးသော ဓာတ် (doṣa/dhātu) သည် ထင်ရှားသည်—ဝါယု (vāta)၊ ပိတ္တ (pitta) နှင့် ရှလေရှ္မန် (śleṣman/kapha) ဖြစ်ကြသည်။ ထိုသုံးပါးလုံးကို ကမ္မမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု မှတ်သားကြသည်။ ၎င်းတို့၏ စုပေါင်းကို «တရိဓာတု» (tridhātu) ဟု ခေါ်သည်။ သတ္တဝါသည် ဤဓာတ်တို့ တည်ရှိသဖြင့် အသက်ကို ထိန်းထားနိုင်ပြီး၊ ၎င်းတို့ လျော့နည်းသော် သတ္တဝါလည်း လျော့နည်းသည်။ ထို့ကြောင့် အာယုဝေဒ ပညာရှင်တို့က ငါကို «တရိဓာတု» ဟု ခေါ်ကြသည်။
तामिन्द्र उवाच गच्छ नहुषस्त्वया वाच्योथ<पूर्वेण मामृषियुक्तेन यानेन त्वमधिरूढ
Educational Q&A
Embodied life depends on the balance of three bodily principles—vāta, pitta, and kapha—understood here as karmically conditioned; health and decline are connected to the state of these constituents, integrating physiological insight with moral causality (karma).
Within the Shanti Parva’s instructional discourse, the text shifts into an Ayurvedic-style explanation of the body, defining the three constituents (tridhātu) and stating their karmic origin and their role in sustaining life.