Shloka 29

धर्मद्वारबहुत्वविमर्शः — Reflection on the Many ‘Doors’ of Dharma (Śānti-parva 342)

Devanagari script

न हि विष्णु: प्रणमति कस्मैचिद्‌ विबुधाय च

Transliteration

na hi viṣṇuḥ praṇamati kasmaicit vibudhāya ca

Translation

အာర్జုနက ပြောသည်– «ဗိဿဏုသည် မည်သူ့ကိုမျှ ဦးညွှတ်မနေသကဲ့သို့၊ ကောင်းကင်ဘုံသားတစ်ဦးဦးကိုပင် မနမ့်တတ်» ဟု။ ဤစကားသည် ဗိဿဏု၏ အမြင့်ဆုံး၊ ကိုယ်ပိုင်အာဏာရှိသော အဆင့်ကို ထင်ရှားစေပြီး၊ အဆုံးစွန်သော ဂုဏ်ပြုခြင်းသည် အောက်တန်းအာဏာများမဟုတ်ဘဲ အမြင့်ဆုံးသော သဘောတရားထံသို့သာ သက်ဆိုင်ကြောင်းကို ညွှန်ပြသည်။

Word by Word

• na: not
• Type: Indeclinable
• Root: na

• hi: indeed/for
• Type: Indeclinable
• Root: hi

• viṣṇuḥ: Viṣṇu
• viṣṇuḥ: Karta
• Type: Noun
• Root: viṣṇu
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• praṇamati: bows down/salutes
• Type: Verb
• Root: pra-√nam
• Form: Present (Laṭ), Third, Singular, Parasmaipada

• kasmaicit: to anyone (to some person/thing whatsoever)
• kasmaicit: Sampradana
• Type: Pronoun
• Root: kasmat + cit
• Form: Masculine/Neuter (contextual), Dative, Singular

• vibudhāya: to a god/wise being
• vibudhāya: Sampradana
• Type: Noun
• Root: vibudha
• Form: Masculine, Dative, Singular

• ca: and/even
• Type: Indeclinable
• Root: ca

Speaker

अर्जुन उवाच

Characters & Entities

• Arjuna
• Viṣṇu
• Vibudha (celestial beings/devas)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse asserts the unsurpassed sovereignty of Viṣṇu: the highest Lord is not subordinate to any being, even the devas; therefore, ultimate worship and reliance should be directed to the supreme.

What is happening in the narrative?

Arjuna speaks to emphasize Viṣṇu’s preeminence, contrasting the supreme deity with other celestial beings and reinforcing a hierarchy of reverence within the discourse of Śānti Parva.