Shloka 44
एकान्तिधर्म-प्रश्नः (Inquiry into Ekāntin Dharma) / The Origin and Practice of Single-Pointed Nārāyaṇa-Centered Discipline
भविष्यति प्रमाणं वै एतन्मदनुशासनम् । 'ब्राह्मणो! जैसे मेरे प्रसादसे उत्पन्न ब्रह्मा प्रमाणभूत हैं एवं जैसे क्रोधसे उत्पन्न रुद्र
bhaviṣyati pramāṇaṃ vai etan mad-anuśāsanam | brāhmaṇa! yathā mama prasādasa utpannaḥ brahmā pramāṇabhūtaḥ, yathā ca krodhasa utpannaḥ rudraḥ; yathā ca yūyaṃ sarve prajāpati-sūrya-candrama-vāyu-bhūmi-jala-agni-sarva-nakṣatrāṇi tathā anyāny api bhūtanāmadhārīṇi padārthāḥ brahmavādinaś ca ṛṣayaḥ sva-svādhi-kārānusāreṇa pravartamānāḥ pramāṇabhūtā manyadhve, tathā yuṣmābhiḥ kṛtam idaṃ śreṣṭhaṃ śāstram api prāmāṇikaṃ manyiṣyate—eṣā mama ājñā || tasmāt pravakṣyate dharmān manuḥ svāyambhuvaḥ svayam; śukrācāryo bṛhaspatiś ca yadā prādurbhaviṣyataḥ tadā tau api yuṣmad-buddhi-niṣpannaṃ śāstram idaṃ pravakṣyataḥ ||
ဘိဿမက မိန့်ကြားသည်— «ဤအမိန့်အကြံဉာဏ်သည် အာဏာရှိသော စံနှုန်းအဖြစ် တည်မြဲလိမ့်မည်။ အို ဗြာဟ္မဏ! ငါ၏ကျေးဇူးကြောင့် မွေးဖွားလာသော ဘြဟ္မာသည် အာဏာအဖြစ် လက်ခံခံရသကဲ့သို့၊ ဒေါသမှ မွေးဖွားလာသော ရုဒ္ဒရသည်လည်း အာဏာအဖြစ် လက်ခံခံရသကဲ့သို့၊ ထို့ပြင် သင်တို့အားလုံး—ပရာဇာပတိများ၊ နေ၊ လ၊ လေ၊ မြေ၊ ရေ၊ မီး၊ ကြယ်စုအပေါင်းနှင့် အမည်အသီးသီးဖြင့် ခေါ်ဝေါ်သော သတ္တဝါအမျိုးမျိုး၊ ဘြဟ္မန်ကို အလေးထားသော ရှိများ—တို့သည် မိမိတို့၏ အခွင့်အာဏာနယ်ပယ်အလိုက် ပြုမူလျက် အာဏာရှိသူများဟု သတ်မှတ်ခံရသကဲ့သို့၊ သင်တို့ရေးသားသော ဤအထူးကောင်းမွန်သည့် သာသနာစာတမ်း (śāstra) သည်လည်း အာဏာရှိသော အထောက်အထားအဖြစ် လက်ခံခံရလိမ့်မည်။ ဤသည် ငါ၏အမိန့်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် စွာယမ္ဘုဝ မနုသည် ဤစာတမ်းအတိုင်း ကိုယ်တိုင် ဓမ္မကို သင်ကြားမည်။ ထို့ပြင် သုကရာချာရျနှင့် ဗြဟ္စပတိ ပေါ်ထွန်းလာသောအခါ၊ သင်တို့၏ ဉာဏ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော ဤ śāstra ကို သူတို့လည်း ဟောကြားမည်»။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma establishes that a dharma-śāstra gains binding authority when it is sanctioned within the cosmic hierarchy of recognized pramāṇas: deities, progenitors, and Brahman-knowing seers each function as authorities in their domains, and likewise the composed treatise will be accepted as a standard for dharma.
In Bhishma’s discourse on dharma, he addresses a Brahmin and proclaims that his injunction will make the newly composed śāstra authoritative; he further foretells that future lawgivers and teachers—Svāyambhuva Manu, Śukra, and Bṛhaspati—will teach dharma in accordance with that very text.