Shloka 22
Adhyāya 33 — Yudhiṣṭhira’s Post-Conflict Remorse and Inquiry on Āśrama Discipline (शोक-विमर्शः, आश्रम-जिज्ञासा)
त्वष्टेव विहित॑ यन्त्र यथा चेष्टयितुर्वशे । कर्मणा कालयुक्तेन तथेदं चेष्टते जगत्
tvaṣṭeva vihitaṃ yantraṃ yathā ceṣṭayitur vaśe | karmaṇā kālayuktena tathedaṃ ceṣṭate jagat ||
ဗျာသက ပြော၏— တ္ဝஷ္ဋೃ (Tvaṣṭṛ) က ဖန်တီးထားသော စက်ကိရိယာတစ်ခုသည် လည်ပတ်စေသူ၏ အလိုတော်အတိုင်း လှုပ်ရှားသကဲ့သို့၊ ဤလောကကြီးလည်း ထိုနည်းတူ လှုပ်ရှားသည်— ကမ္မ၏ အင်အားကြောင့် မောင်းနှင်ခံရပြီး ကာလ (အချိန်) နှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ ဤဥပမာ၏ သဘောတရားမှာ သတ္တဝါနှင့် ဖြစ်ရပ်များသည် ကမ္မနှင့် ကာလတို့၏ ပေါင်းစည်းအုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ဖြစ်ပေါ်သွားကြောင်းကို ပြသ၍ ကိုယ်ပိုင်အာဏာအပေါ် မာနကို လျော့ချစေပြီး စဉ်းစားသိမြင်မှု၊ ထိန်းချုပ်မှုနှင့် စကြဝဠာစည်းကမ်းအတွင်း တာဝန်ယူမှုကို တိုက်တွန်းခြင်း ဖြစ်သည်။
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that worldly activity is governed by the combined forces of karma (causal action) and kāla (time). Like a crafted machine that moves under an operator’s control, the world’s motions are not merely personal whim; this encourages humility about individual control while still recognizing ethical responsibility for one’s actions.
In Śānti Parva’s didactic setting, Vyāsa offers a philosophical analogy to explain how events unfold. He compares the world’s functioning to a mechanism made by Tvaṣṭṛ, emphasizing that beings act within a larger framework shaped by karma and time.