Shloka 18
Adhyāya 33 — Yudhiṣṭhira’s Post-Conflict Remorse and Inquiry on Āśrama Discipline (शोक-विमर्शः, आश्रम-जिज्ञासा)
हेतुमात्रमिदं तस्य विहितं भरतर्षभ । यद्धन्ति भूतैर्भूतानि तदस्मै रूपमैश्वरम्
hetumātram idaṁ tasya vihitaṁ bharatarṣabha | yad dhanti bhūtair bhūtāni tad asmai rūpam aiśvaram ||
အို ဘာရတမျိုး၏ အထွတ်အထိပ်သူရဲကောင်း၊ ဤစစ်ပွဲသည် သူ့အလိုတော်ဖြင့် ကိရိယာတစ်ရပ်အဖြစ်သာ ချမှတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ သတ္တဝါတို့ကို သတ္တဝါတို့ဖြင့်ပင် သတ်ဖြတ်စေသော အရာ—ဤသည်ပင် သူ၏ အာဏာရှင်၊ သာသနာတော်ဆန်သော ရုပ်သဘောဖြစ်သည်။ ကာလသည် မိမိကိုယ်တိုင် ပါတီဝင်အဖြစ် မရပ်တည်ဘဲ ပျက်စီးခြင်းကို ပြီးမြောက်စေသည်။
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse frames the war as merely an instrument in the hands of a higher power: Time (Kāla). Destruction occurs through the agency of beings themselves, revealing a divine sovereignty that operates through secondary causes rather than personal, partisan action.
Vyāsa addresses a Bharata leader and interprets the great conflict as something arranged by the cosmic order. He explains that the slaying of creatures by other creatures is not random but a manifestation of the lordly power of Time, which uses events like war as its occasion.