Shloka 38
अग्नीषोमोत्पत्तिः
Agni–Soma Origin and the Brahmāgnīṣomīya Doctrine
उदयं ज्योतिषां शश्वत् सोमादीनां करोति यः । अन्तर्देहेषु चोदानं यं वदन्ति मनीषिण:
udayaṁ jyotiṣāṁ śaśvat somādīnāṁ karoti yaḥ | antardeheṣu codānaṁ yaṁ vadanti manīṣiṇaḥ ||
ဘီရှ္မက ပြောသည်– လမင်းကိုအစပြုသော အလင်းတန်းတို့၏ ထွန်းတက်ခြင်းကို အစဉ်မပြတ် ဖြစ်စေသူ၊ ထို့ပြင် ကိုယ်ရှိသတ္တဝါတို့အတွင်း၌ ပညာရှိတို့က «ဥဒာန» (Udāna) ဟု ခေါ်ဆိုသော အသက်ရှင်လေစီးကြောင်းဟူ၍ ဆိုကြသူ—ထိုအင်အားကို အပေါ်သို့တက်မြောက်စေသော ကမ္ဘာလောက၏ မဟာလေ (ဝါယု) ဟူ၍ ညွှန်ပြထားသည်။ ၎င်းသည် အတွင်းအသက်လေကို အပြင်ကောင်းကင်၏ စည်းကမ်းတကျ လည်ပတ်မှုနှင့် ချိတ်ဆက်ပေးသည်။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse links macrocosm and microcosm: the same governing principle that orders the rising of celestial lights is present within living beings as Udāna, the upward-moving vital force. It suggests an ethical-spiritual vision where understanding inner discipline (prāṇa) aligns one with cosmic order (ṛta/dharma).
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on higher knowledge and the foundations of order. Here he identifies a cosmic function—causing the luminaries to rise—and equates it with the internal life-current called Udāna, presenting a contemplative teaching on how universal forces operate within the body.