Shloka 30
अग्नीषोमोत्पत्तिः
Agni–Soma Origin and the Brahmāgnīṣomīya Doctrine
देवयानचरो विष्णो: पितृयाणश्व॒ तामस: । द्वावेतौ प्रेत्य पन्थानौ दिव॑ चाधश्ष गच्छत:
devayānacaro viṣṇoḥ pitṛyāṇaś ca tāmasaḥ | dvāv etau pretya panthānau divaṃ cādhaś ca gacchataḥ ||
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «ဤလောကမှ ထွက်ခွာသွားသော သတ္တဝါတို့အတွက် လမ်းနှစ်လမ်းရှိသည်။ တစ်လမ်းမှာ ဒေဝယာန (Devayāna) — ဗိဿ္ဏု၏ လောကသို့ ဦးတည်သော နတ်လမ်းဖြစ်၍ စတ္တဝနှင့် ကိုက်ညီသည်။ နောက်တစ်လမ်းမှာ ပိတೃယာန (Pitṛyāna) — ဘိုးဘွားလမ်းဖြစ်ပြီး ဤနေရာ၌ တမသဆန်သည်ဟု ဆိုထားသည်။ ဤလမ်းနှစ်လမ်းဖြင့် တစ်ဖက်က အထက်ကောင်းကင်ဒေသသို့ တက်၍ တစ်ဖက်က အောက်ပိုင်းအခြေအနေများသို့ ဆင်းသက်သွားသည်»။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that post-mortem destiny is described in terms of two broad trajectories: an upward, divine course (Devayāna) associated with purity and higher realization, and an ancestral course (Pitṛyāna) characterized here as tamasic, tending toward lower or less luminous outcomes. The verse frames ethical-spiritual quality as shaping one’s direction after death.
In Śānti Parva’s instruction-setting, Bhīṣma is advising Yudhiṣṭhira on dharma and the consequences of conduct. Here he summarizes a cosmological-ethical map of the afterlife, distinguishing two routes by which departed beings are said to proceed—upward to higher worlds (linked with Viṣṇu) or downward to lower states.