Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

Yajña-bhāga-vyavasthā and the Pravṛtti–Nivṛtti Framework (यज्ञभागव्यवस्था तथा प्रवृत्तिनिवृत्तिधर्मविवेचनम्)

कृतकार्य: सुखी शान्तस्तूष्णीं प्रायादुदड्मुख: । शैशिरं गिरिमुद्दिश्य सधर्मा मातरिश्वन:

kṛtakāryaḥ sukhī śāntas tūṣṇīṃ prāyād udaṅmukhaḥ | śaiśiraṃ girim uddiśya sadharmā mātariśvanḥ ||

ဘီရှ္မက ပြောသည်—လုပ်ငန်းပြီးမြောက်၍ စိတ်ချမ်းသာ ငြိမ်းချမ်းလျက်၊ မြောက်ဘက်ကို မျက်နှာမူကာ တိတ်တဆိတ် ထွက်ခွာသွားသည်။ ဓမ္မကို အဖော်ပြုလျက်၊ ဆောင်းနှင်းတောင်တန်း (ဟိမာလယ) ကို ရည်ညွှန်းကာ လေကဲ့သို့ အရှိန်ဖြင့် ရွေ့လျားသွား하였다။

कृतकार्यःone who has accomplished his purpose
कृतकार्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootकृतकार्य
FormMasculine, Nominative, Singular
सुखीhappy
सुखी:
Karta
TypeAdjective
Rootसुखिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
शान्तःcalm, pacified
शान्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootशान्त
FormMasculine, Nominative, Singular
तूष्णीम्silently
तूष्णीम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतूष्णीम्
प्रायात्went forth, departed
प्रायात्:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-या
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular, Parasmaipada
उदङ्मुखःfacing north
उदङ्मुखः:
Karta
TypeAdjective
Rootउदङ्मुख
FormMasculine, Nominative, Singular
शैशिरम्wintry, cold-season (mountain)
शैशिरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशैशिर
FormMasculine, Accusative, Singular
गिरिम्mountain
गिरिम्:
Karma
TypeNoun
Rootगिरि
FormMasculine, Accusative, Singular
उद्दिश्यhaving aimed at, having set out toward
उद्दिश्य:
Karma
TypeVerb
Rootउद्-√दिश्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada
सधर्माof like nature; in accord with dharma
सधर्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootसधर्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
मातरिश्वनाwith/like Mātariśvan (the Wind)
मातरिश्वना:
Karana
TypeNoun
Rootमातरिश्वन्
FormMasculine, Instrumental, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
V
Vāyu (Mātariśvan)
H
Himālaya (the mountain)

Educational Q&A

True fulfillment culminates in inner peace and quiet detachment: once one’s purpose is accomplished, one should proceed without agitation, guided by dharma rather than by display, speech, or worldly attachment.

Bhīṣma describes a figure who, having attained his goal, departs silently toward the northern direction, aiming for the wintry mountain (Himālaya), moving swiftly like the wind—signaling a transition from worldly engagement to a higher, ascetic or spiritual course.