Shloka 61
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
आप मोक्षधर्म (संन्यास-आश्रम)-के अनुसार बर्ताव करती हैं और मैं गृहस्थ-आश्रममें स्थित हूँ; अत: आपके द्वारा यह दूसरा आश्रमसंकर नामक दोषका उत्पादन किया जा रहा है, जो अत्यन्त कष्ट प्रद है ।।
sagotrāṁ vāsagotrāṁ vā na veda tvāṁ na vettha mām | sagotram āviśantyās te tṛtīyo gotrasaṅkaraḥ ||
သင်သည် မောက္ခဓမ္မ (သံဃာသမား အာရှရမ) အတိုင်း ပြုမူနေပြီး ငါသည် အိမ်ထောင်ရှင် အာရှရမ၌ တည်ရှိ၏။ ထို့ကြောင့် သင်ကြောင့် ဒုတိယ အပြစ်ဖြစ်သော အာရှရမရောနှောမှု (āśrama-saṅkara) ပေါ်ပေါက်လာပြီး အလွန်ပင် ဆင်းရဲခက်ခဲစေသည်။ ထို့ပြင် ငါသည် သင်သည် ငါနှင့် တူညီသော ဂိုထရ (gotra) ရှိသူလား၊ သို့မဟုတ် ဂိုထရမရှိသူလား မသိ၊ သင်လည်း ငါ့အကြောင်း မသိ။ ထို့ကြောင့် ငါနှင့်—တူညီသော ဂိုထရ ဖြစ်နိုင်သူနှင့်—ပေါင်းစည်းဝင်ရောက်ခြင်းကြောင့် သင်သည် တတိယ အပြစ်ဖြစ်သော ဂိုထရရောနှောမှု (gotra-saṅkara) ကို ဖြစ်စေခဲ့သည်။
जनक उवाच
Educational Q&A
The verse frames ethical anxiety around uncertain lineage: without knowing each other’s gotra, entering a relationship risks ‘gotra-saṅkara’—a socially and ritually serious transgression in dharma discourse. It highlights the dharmic emphasis on clarity of social identity and the perceived consequences of violating lineage boundaries.
Janaka addresses a woman (contextually connected with discussions of mokṣa-dharma and āśrama duties) and argues that because neither knows the other’s gotra, her entering into union with him may constitute same-gotra association, producing a ‘third’ kind of gotra-confusion fault.