Shloka 48
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
मेरी तो यह धारणा है कि गेरुआ वस्त्र पहनना, मस्तक मुड़ा लेना तथा त्रिदण्ड और कमण्डलु धारण करना--ये सब उत्कृष्ट संन्यासमार्गका परिचय देनेवाले चिह्नमात्र हैं। इनके द्वारा मोक्षकी सिद्धि नहीं होती ।।
janaka uvāca | yadi saty api liṅgair asmin jñānam evātra kāraṇam | nirmokṣāyeha duḥkhasya liṅgamātraṃ nirarthakam ||
ဇနကမင်းက ဆိုသည်– «ဤအရာတွင် ဒုက္ခမှ အပြည့်အဝ လွတ်မြောက်စေသော အကြောင်းရင်းသည် ပညာ (သိမြင်မှု) တစ်ခုတည်းသာ အမှန်တကယ် ဖြစ်နေသော်၊ အပြင်ပန်းအမှတ်အသားများ ရှိနေခြင်းက အဓိပ္ပါယ်မရှိ။ သင်္ကန်းအဝါ၊ ခေါင်းရိတ်ခြင်း၊ တြိဒဏ္ဍ (တံတောင်သုံးချောင်း) နှင့် ကမဏ္ဍလုတို့သည် သံဃာသနာလမ်းကို ညွှန်ပြနိုင်သော်လည်း မောက္ခကို သင်္ကေတများဖြင့် မရ; အတွင်းသိမြင်မှုဖြင့်သာ ရသည်»။
जनक उवाच
Educational Q&A
Liberation from suffering is achieved by jñāna (true knowledge/realization), not by external ascetic symbols; outward marks may indicate a renunciant’s path but are not themselves the means to mokṣa.
In the Śānti Parva’s discourse on dharma and liberation, King Janaka speaks as a teacher-figure, critiquing reliance on external renunciant emblems and emphasizing inner realization as the decisive means to freedom from duḥkha.