Shloka 9
ब्रह्मघोष-प्रवर्तनम्, अनध्याय-नियमः, वायु-मार्ग-वर्णनम्
Restoring Vedic Recitation, the Anadhyaya Rule, and the Taxonomy of Winds
कर्तृत्वाच्चापि बीजानां बीजधर्मा तथोच्यते । गुणानां प्रसवत्वाच्च प्रलयत्वात् तथैव च
kartṛtvāc cāpi bījānāṃ bījadharmā tathocyate | guṇānāṃ prasavatvāc ca pralayatvāt tathaiva ca ||
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်— «သတ္တဝါတို့၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်သော ‘မျိုးစေ့’ များကို ပေါက်ဖွားစေသော အေးဂျင့်ဖြစ်သောကြောင့် ‘ဗီဇ-ဓမ္မ’ (မျိုးစေ့၏ သဘော) ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထို့ပြင် ဂုဏ်များ ပေါ်ထွန်းလာခြင်း၏ အကြောင်းရင်းလည်း ဖြစ်ပြီး၊ ထိုဂုဏ်များ ပျက်လဲသွားခြင်း၏ အကြောင်းရင်းလည်း ဖြစ်သောကြောင့် ‘ဂုဏ-ဓမ္မ’ (ဂုဏ်၏ သဘော) ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်»။
याज़्वल्क्य उवाच
Educational Q&A
A single causal principle is described as both the ‘seed’ of beings and the regulator of the guṇas: it manifests the qualities that constitute experience and also withdraws them in dissolution. Ethically, this supports vairāgya and viveka—do not cling to guṇa-made states (pleasure, power, identity), but seek the stable ground beyond their arising and passing.
In Śānti Parva’s instruction on liberation-oriented knowledge, the sage Yājñavalkya explains technical terms for the ultimate/causal principle by pointing to its functions: it serves as the source (bīja) for entities and as the cause of both the emergence and the dissolution (pralaya) of the guṇas.