Mahabharata — Shanti Parva, Shloka 20
Śuka’s Manifestation from the Araṇi (Āraṇeya-janma) — शुकजन्म (आरणेय-सम्भव)
न चेन्द्रियव्युपरमे मनस्युपरमो भवेत् | एवं मन:प्रधानानि इन्द्रियाणि प्रभावयेत्
na cendriyavyuparame manasy uparamo bhavet | evaṁ manaḥ-pradhānāni indriyāṇi prabhāvayet |
ယာဇ္ဉဝလ္က्यက မိန့်ကြားသည်— «အာရုံခံအင်္ဂါတို့ ရပ်တန့်သော်လည်း စိတ်သည် မဖြစ်မနေ ငြိမ်သက်လာမည် မဟုတ်။ ထို့ကြောင့် အင်္ဂါရပ်အားလုံးအနက် စိတ်သည် အဓိကဖြစ်ကြောင်း သိရမည်—စိတ်က အာရုံခံအင်္ဂါတို့ကို အုပ်ချုပ်၍ လှုံ့ဆော်သည်။ ထို့ကြောင့် သီလသမာဓိ၏ ထိန်းချုပ်မှုသည် အာရုံလုပ်ဆောင်ချက်ကို ပိတ်ပင်ခြင်းသာဖြင့် မရ; နောက်ကွယ်၌ ရှိသော စိတ်ကို အနိုင်ယူခြင်းဖြင့်သာ ရသည်»။
याज़्ञवल्क्य उवाच
Educational Q&A
Mere withdrawal of the senses does not guarantee inner peace; the mind remains active unless it is disciplined. Since the senses are mind-led, true restraint and ethical steadiness come from mastering the mind rather than only suppressing external sense-activity.
In the Śānti Parva’s instructional discourse, the sage Yājñavalkya explains principles of inner discipline to his listener(s), emphasizing psychological causality: the mind is primary and directs the senses, so spiritual practice must address the mind’s movements.