Shloka 23
अव्यक्त–पुरुष–विवेकः (Discrimination of Avyakta/Prakṛti and Puruṣa) — Yājñavalkya’s Anvīkṣikī to Viśvāvasu
बुद्धिद्रव्येण दृश्येत मनोदीपेन लोककृत् महतस्तमसस्तात पारे तिष्ठन्नतामस:
buddhi-dravyeṇa dṛśyeta mano-dīpena loka-kṛt | mahatas tamasas tāta pāre tiṣṭhann atāmasaḥ ||
ဝသိဋ္ဌက ပြောသည်– လောကများကို ဖန်ဆင်းသူကို ဉာဏ်၏ အလွန်သိမ်မွေ့သော အနှစ်သာရဖြင့်၊ စိတ်ကို မီးအိမ်အဖြစ် အသုံးပြုကာ တိုက်ရိုက်မြင်နိုင်သည်။ ချစ်သောကလေးရေ၊ ထိုအမြင့်ဆုံးသည် ကြီးမားသော အမှောင်ထုကို ကျော်လွန်၍ တမတ် (အမှောင်/မောဟ) ကင်းစင်သည်။ ထို့ကြောင့် ဝေဒကို ကျော်လွန်သွားသော အရာအားလုံးကို သိမြင်သည့် ရှင်သန်မြင်သူများက သူ့ကို “အမှောင်ဖယ်ရှားသူ” ဟု ခေါ်ကြသည်။ သန့်ရှင်း၍ မောဟကင်း၊ အမှတ်အသားမရှိ၊ ကန့်သတ်လက္ခဏာမရှိသဖြင့် “အလိင်္ဂ” (အညွှန်းအထောက်အပံ့ကင်း) ဟု လူသိများသည်။ ဤသည်ပင် ယောဂီတို့၏ ယောဂဖြစ်၏—ယောဂ၏ အခြားသတ်မှတ်လက္ခဏာ မည်သို့ရှိနိုင်မည်နည်း။ ဤသို့ လေ့ကျင့်သော ယောဂီသည် မမွေးဖွား၊ မသေဆုံးသော အမြင့်ဆုံးအတ္တ—အရာအားလုံး၏ မြင်သူကို မြင်တွေ့သည်။
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Realization of the Supreme is possible when the intellect becomes subtle and discriminative, and the mind is made a steady ‘lamp’ for contemplation. The Supreme is beyond ignorance (tamas) and without limiting attributes (aliṅga); yoga is defined here as this direct inner realization of the unborn, deathless Seer.
In the Mokṣa-oriented discourse of Śānti Parva, Vasiṣṭha instructs his listener on contemplative knowledge: how the purified mind and refined intellect enable direct perception of the world-creator, described as beyond darkness and attribute-less, which yogins realize through disciplined practice.