Shloka 11
अव्यक्त-प्रबोधः (Awakening to the Unmanifest): The 25th and 26th Principles and Eligibility for Brahma-vidyā
यत्र तत्र कथं जाता: स्वयोनिं मुनयो गता: । शुद्धयोनौ समुत्पन्ना वियोनौ च तथा परे
yatra tatra kathaṁ jātāḥ svayoniṁ munayo gatāḥ | śuddhayonau samutpannā viyonau ca tathā pare ||
ဇနက မေးလျက်ရှိသည်— «နေရာနေရာ အမျိုးမျိုး၌ မွေးဖွားလာသော မုနိတို့သည် မိမိတို့၏ မှန်ကန်သော ဓမ္မဝင်္ဂါ (ဝိညာဉ်ဆက်စပ်မှု) ကို မည်သို့ ရရှိခဲ့သနည်း။ သန့်ရှင်းသော ယောနီမှ မွေးသူတို့လည်း ရှိပြီး၊ မမှန်ကန်သော သို့မဟုတ် ဆန့်ကျင်သည့် ယောနီမှ မွေးသူတို့လည်း ရှိသည်—ထိုသူတို့အားလုံးသည် မည်သို့သော အကြောင်းကြောင့် ဗြာဟ္မဏတော် (Brahminhood) သို့ ရောက်နိုင်ခဲ့သနည်း» ဟူ၍။
जनक उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharmic inquiry: if sages can arise from varied births, then Brahminhood cannot be reduced to mere birth; it must be connected to inner purification—truthfulness, self-control, austerity, learning, and realization—through which one ‘attains’ the rightful spiritual status.
King Janaka, in a dialogue on dharma in the Śānti Parva, challenges a simplistic birth-based view of varna by asking how ṛṣis and munis born in both ‘approved’ and ‘irregular’ circumstances nevertheless became acknowledged as Brahmins.