Mahabharata — Shanti Parva, Shloka 38
Haṃsa–Sādhya Saṃvāda: Satya, Dama, Kṣamā and the Discipline of Speech
रक्तमूत्रपुरीषाणां दोषाणां संचयांस्तथा । शरीरं दोषबहुलं दृष्टवा चैव विमुच्यते
bhīṣma uvāca | raktamūtrapurīṣāṇāṃ doṣāṇāṃ saṃcayāṃs tathā | śarīraṃ doṣabahulaṃ dṛṣṭvā caiva vimucyate ||
ဘီရှ္မက ဆိုသည်– «ဤကိုယ်ခန္ဓာသည် အညစ်အကြေးတို့၏ သိုလှောင်ရာ ဖြစ်၏—သွေး၊ ဆီး၊ မစင်နှင့် အခြားအပြစ်အနာအဆာများ စုပုံနေရာ။ ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အပြစ်အနာအဆာများပြားသဘောကို အမှန်တကယ် မြင်၍ နားလည်သူသည် ကပ်ငြိမှုမှ လွတ်ကင်းကာ လွတ်မြောက်သို့ ရောက်၏»။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
By contemplating the body as a composite and impurity-laden vessel (blood, urine, feces, and other defects), one weakens attachment and pride in the body; this clear seeing supports dispassion (vairāgya) and leads toward liberation (mokṣa).
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and liberation, Bhīṣma continues advising Yudhiṣṭhira with a contemplative teaching: recognize the body’s true nature to cultivate detachment and freedom from bondage.