Shloka 108
Adhyāya 284: Tapas as a Corrective to Household Attachment
Parāśara’s Instruction
आप वर्ण और आश्रमोंके भिन्न-भिन्न कर्मोंका विधिवत् विभाग करनेवाले, जपनीय मन्त्ररूप, घोषस्वरूप तथा कोलाहलमय हैं। आपको बारंबार नमस्कार है ।।
varṇa-āśramāṇāṁ bhinna-bhinna-karmāṇāṁ vidhivad vibhāga-kartre, japanīya-mantra-rūpāya, ghoṣa-svarūpāya, kolāhala-mayāya te punaḥ punaḥ namaḥ || śveta-piṅgala-netrāya kṛṣṇa-rakta-īkṣaṇāya ca | prāṇa-bhagnāya daṇḍāya sphoṭanāya kṛśāya ca, te namaḥ ||
ဘီရှ္မက ဓမ္မ၏ စည်းကမ်းအတိုင်း ဝဏ္ဏနှင့် အာရှရမ်တို့၏ ကွဲပြားသော ကာရိယာများကို ခွဲဝေသတ်မှတ်ပေးသော၊ ဇပမန်တရဖြင့် ခေါ်ယူရသော၊ ရှိနေခြင်းတင်က အော်ဟစ်သံနှင့် ကလဟလကဲ့သို့ ထွက်ပေါ်သော ကြောက်မက်ဖွယ် သာသနာတော်အင်အားတစ်ပါးအား ထပ်တလဲလဲ နမස්ကာရပြု၏။ ထို့ပြင် မျက်စိအရောင်များက ဖြူဝါရောင်၊ အမည်းနှင့် အနီဟူ၍ ဆန့်ကျင်လှသော အရောင်များဖြစ်သော၊ ပရာဏ—အသက်ရှုလေကို အနိုင်ယူထားသော၊ ဒဏ္ဍ—အပြစ်ပေးသည့် တံတား/လက်နက်အဖြစ် တည်ရှိသော၊ ဘရဟ္မာဏ္ဍဟူသော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အိုးတော်ကိုပင် ခွဲဖောက်နိုင်သော၊ ကိုယ်ခန္ဓာပါးလှသော အရှင်အားလည်း နမස්ကာရပြု၏။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse praises a cosmic authority who properly assigns differentiated duties (karma) within varṇa and āśrama, implying that social-ethical order is not arbitrary but grounded in rule (vidhi) and upheld by a power that also disciplines (daṇḍa). It links dharma with disciplined practice—mantra-recitation and mastery of prāṇa—showing that order, austerity, and reverent invocation belong together.
In the Śānti Parva’s instruction setting, Bhīṣma speaks in a devotional register, offering repeated salutations (namaḥ) to a fierce, all-pervading divine principle. He describes that being through striking epithets—sound-like, tumultuous, mantra-embodied, breath-conquering, rod-like, and world-shattering—conveying both reverence and fear before the power that sustains and enforces dharma.