Shloka 296
Śreyas-nirdeśa (Discerning the Superior Good): Nārada–Gālava Saṃvāda
मृत्युरापद्यते मोहात् सत्येनापद्यते5मृतम् । अमृत और मृत्यु--ये दोनों इस शरीरमें ही विद्यमान हैं। मोहसे मृत्यु प्राप्त होती है और सत्यसे अमृतपदकी उपलब्धि होती है
mṛtyur āpadyate mohāt satyenāpadyate ’mṛtam | amṛtaṃ ca mṛtyuś ca ubhe ’smin śarīre vidyete | mohān mṛtyuḥ prāpyate satyād amṛtapadasya prāptir bhavati ||
ဘိဿမက ဆိုသည်— «မောဟကြောင့် သေခြင်းသို့ ကျရောက်၏; သစ္စာကြောင့် မသေမမြဲသို့ ရောက်၏။ အမရနှင့် မရဏ—ဤနှစ်ပါးသည် ဤကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း၌ပင် တည်ရှိ၏။ မောဟသည် မရဏသို့ ခေါ်ဆောင်ပြီး၊ သစ္စာကို दृঢ়စွာ ထိန်းထားခြင်းသည် သေခြင်းကို ကျော်လွန်သော အခြေအနေသို့ လမ်းဖွင့်ပေး၏»။ ဤသင်ခန်းစာသည် လွတ်မြောက်ခြင်းကို အဝေးတစ်နေရာက မဟုတ်ဘဲ ကိုယ်ရှိဘဝအတွင်း၌ စိတ်နှင့် သီလ၏ ပြောင်းလဲမှုအဖြစ် ဖော်ပြသည်။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Delusion (moha) is the inner cause of ‘death’—bondage, decline, and repeated suffering—whereas truth (satya), as a disciplined alignment of speech, mind, and conduct with reality and dharma, leads to the ‘deathless’ (amṛta), i.e., liberation or imperishable well-being.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and the means to peace after the war. Here he distills a moral-psychological principle: the decisive battlefield is within the embodied person—moha produces ruin, while satya becomes a path to the highest good.