Shloka 32
मोक्षोपाय-निर्णयः
Determination of the Means to Liberation
आश्वासयद्धि: सुभृशमनुक्रोशात् तथैव च । एतत् प्रथमकल्पेन राजा कृतयुगे जयेत्
āśvāsayad dhiḥ subhṛśam anukrośāt tathaiva ca | etat prathamakalpena rājā kṛtayuge jayet, pitāji |
ဟုမတ်စေနာက ပြောသည်– «သူတို့သည် ကရုဏာနက်ရှိုင်းစွာဖြင့် ငါ့ကို အလွန်အမင်း အားပေးနှစ်သိမ့်ကာ သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ချစ်သောကလေးရေ၊ ဓမ္မသည် ခြေလေးချောင်းလုံးပေါ်တွင် ခိုင်မြဲစွာ ရပ်တည်နေသော ကృత (စတျယ) ယုဂ၌ မင်းသည် ပြည်သူတို့ကို ပထမနှင့် အမြင့်ဆုံးသော ဒဏ်ပေးနည်း—တင်းကြပ်မှုနှင့် သီလတရားဖြင့် ဆွဲဆောင်သည့် နူးညံ့၍ အကြမ်းမဖက်သော နည်းလမ်း—ဖြင့်သာ ထိန်းချုပ်သင့်သည်»။
हुमत्सेन उवाच
Educational Q&A
In an ideal age where dharma is fully established (Kṛta/Satya Yuga), a ruler should govern primarily through the mildest, ethically superior form of daṇḍa—restraint, persuasion, and compassionate correction—rather than harsh coercion.
Humatsena recalls how elders/forebears compassionately reassured and instructed him, and he transmits that traditional counsel: the king’s control over subjects should match the moral condition of the age, with the Kṛta Yuga calling for the gentlest mode of governance.