Shloka 21
मोक्षोपाय-निर्णयः
Determination of the Means to Liberation
नैव दस्युर्मनुष्याणां न देवानामिति श्रुति: । न गन्धर्वपितृणां च कः कस्येह न कश्नन
naiva dasyur manuṣyāṇāṁ na devānām iti śrutiḥ | na gandharva-pitṝṇāṁ ca kaḥ kasyeha na kaścana ||
ဟုမတ်စေနက ပြောသည်– «သမ္မာကျမ်းအစဉ်အလာအရ ဓားပြသည် မည်သူ့အပိုင်မျှ မဟုတ်—လူတို့၏လည်း မဟုတ်၊ နတ်တို့၏လည်း မဟုတ်၊ ဂန္ဓဗ္ဗတို့နှင့် ပိတೃတို့၏လည်း မဟုတ်ဟု ကြားရ၏။ ဤလောက၌ ‘ဤဓားပြသည် ငါ့သူ’ ဟု အမှန်တကယ် ဆိုနိုင်သူ မရှိ; ဓားပြသည် တကယ်တော့ မည်သူ့အပိုင်မျှ မဟုတ်။»
हुमत्सेन उवाच
Educational Q&A
A life of plunder severs genuine social and moral belonging: a robber cannot be claimed as ‘one of ours’ by any community—human, divine, or ancestral. The verse underscores that wrongdoing isolates the doer from rightful affiliation and protection.
Humat-sena is stating a general dharma-principle in the didactic setting of the Śānti Parva: he cites ‘śruti’ (authoritative tradition) to argue that a bandit has no legitimate claimant or protector, framing the ethical status of criminals as outside normal bonds of kinship and allegiance.