Shloka 16
आत्मदर्शन-उपदेशः (Ātma-darśana Upadeśa) — Mind, Senses, and the All-pervading Self
पित्र्ये राग्यहनी मास: प्रविभागस्तयो: पुनः । शुक्लो5ह: कर्मचेष्टायां कृष्ण: स्पप्नाय शर्वरी
pitrye rātryahani māsaḥ pravibhāgas tayoḥ punaḥ | śuklo 'haḥ karmaceṣṭāyāṃ kṛṣṇaḥ svapnāya śarvarī ||
ဗျာသက ဘိုးဘွားတို့၏ လောက (Pitṛ-loka) အတွက် အချိန်တိုင်းတာပုံ မတူကြောင်းကို ရှင်းပြသည်။ လူတို့က တစ်လဟု ရေတွက်သည့်အရာသည် ပိတೃများအတွက် နေ့နှင့်ည တစ်စုံလုံး ဖြစ်သည်။ လင်းလက်သော ပက္ခ (śukla pakṣa) သည် သူတို့၏ “နေ့” ဖြစ်၍ လှုပ်ရှားလုပ်ဆောင်ကာ မိမိတို့၏ တာဝန်များ ဆောင်ရွက်ရာကာလ ဖြစ်သည်။ မှောင်မိုက်သော ပက္ခ (kṛṣṇa pakṣa) သည် သူတို့၏ “ည” ဖြစ်၍ အနားယူခြင်းနှင့် အိပ်စက်ခြင်း၏ ကာလ ဖြစ်သည်။ ဤသင်ခန်းစာသည် လူ့ပူဇော်ဝတ္တရားကို ပိုမိုကြီးမားသော သီလဓမ္မ စကြဝဠာအတွင်း ထားရှိကာ၊ မမြင်ရသော အစီအစဉ်နှင့် ကိုက်ညီအောင် မိမိအကျင့်နှင့် ပူဇော်ပေးကမ်းမှုတို့ကို စည်းကမ်းတကျ၊ ရိုသေလေးစားစွာ ဆောင်ရွက်ရမည်ဟု အဓိပ္ပါယ်ဖော်ပြသည်။
व्यास उवाच
Educational Q&A
Time is relative across realms: the Pitṛs experience a different day-night cycle, where a human month equals their full day and night. This frames human observances within a broader dharmic cosmos and encourages disciplined, timely performance of duties and ancestral rites.
Vyāsa is instructing about cosmological time-reckoning connected with the ancestors (Pitṛs), explaining that the bright fortnight corresponds to their active daytime and the dark fortnight to their restful night.