Shloka 743
ब्राह्मणस्य पूर्वतरा वृत्तिः — The Earlier Ideal Conduct of a Brahmana
River-of-Saṃsāra Metaphor
कि कत्थसे मां कि च त्वं कालेन निरपत्रप: । इन्द्र! हम कैसे हैं
kiṁ katthase māṁ kiṁ ca tvaṁ kālena nirapatrapaḥ | indra! vayaṁ kīdṛśāḥ sma iti tvam eva suṣṭhu jānāsi | vāsava! ahaṁ tvāṁ bhṛśaṁ jānāmi; tathāpi tvaṁ lajjāṁ tilāñjaliṁ dattvā mama purato vṛthā ātmaślāghāṁ kim iti karoṣi | vastutaḥ kāla eva etat sarvaṁ kārayati |
ဘိဿမက ပြောသည်— «ငါ့ရှေ့မှာ မင်းဘာကြောင့် အလွန်အမင်း အော်ဟစ်အဖော်ပြုကာ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ချီးမြှောက်နေသနည်း။ ကာလ၏ အင်အားကြောင့် အရှက်မဲ့စွာ မင်းဘာကြောင့် ဒီလို ပြောနေသနည်း။ အို အိန္ဒြာ၊ ငါတို့က ဘယ်လိုလူမျိုးတွေဆိုတာ မင်းကောင်းကောင်း သိတယ်။ အို ဝာသဝ၊ ငါလည်း မင်းကို အပြည့်အဝ သိတယ်; သို့သော် မင်းက အရှက်အကြောက်ကို ပစ်ချပြီး ငါ့ရှေ့မှာ အကျိုးမဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ချီးမြှောက်နေသည်။ အမှန်တကယ်တော့ အရာအားလုံးကို ဖြစ်စေသူမှာ ကာလတစ်ပါးတည်းပင် ဖြစ်သည်»။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Pride and self-glorification are ethically hollow; one should retain modesty and recognize that outcomes are often driven by Kāla (Time/fate), not merely personal prowess.
Bhishma rebukes Indra for boasting. He reminds Indra that both know each other’s true nature and that Indra’s shameless self-praise is pointless, because the larger force of Time is what is bringing events to pass.