Shloka 16
Adhyāya 222 — ब्रह्मस्थानप्राप्ति: मोक्षधर्मे समत्वव्रतम्
Attaining the Brahman-Station: The Vow of Equanimity in Mokṣadharma
पुरुषार्थस्य चाभावे नास्ति कश्चिच्च कारक: । स्वयं न कुर्वतस्तस्य जातु मानो भवेदिह
puruṣārthasya cābhāve nāsti kaścit ca kārakaḥ | svayaṃ na kurvatas tasya jātu māno bhaved iha ||
ပရဟ္လာဒက ပြောသည်– «မိမိရည်မှန်းချက်များအတွက် ကိုယ်တိုင်ကြိုးစားအားထုတ်မှု မရှိလျှင် အမှန်တကယ် “လုပ်ဆောင်သူ” ဟု မည်သူ့ကိုမျှ မခေါ်နိုင်။ သို့သော် ကိုယ်တိုင်တစ်ခါမျှ မလုပ်ဆောင်ခဲ့သော်လည်း ဤလောက၌ လူသည် ‘ငါပဲ လုပ်သူ’ ဟူသော မာန်မာနကို ထင်မြင်လာတတ်သည်»။
प्रह्माद उवाच
Educational Q&A
True agency depends on deliberate personal effort (puruṣārtha). Yet people often develop the ego-notion of doership (māna) even when they have not actually acted—highlighting how pride and self-attribution can arise independent of real causation.
In Śānti Parva’s reflective discourse, Prahlāda is speaking as a moral-philosophical instructor, critiquing the mistaken sense of ‘I am the doer’ and urging discernment about effort, causality, and the ego.