Shloka 43
Śrī–Indra–Bali Saṃvāda: The Departure and Fourfold Placement of Lakṣmī
इति सम्यड्मनस्येते बहव: सन्ति हेतव: । एतदस्तीदमस्तीति न किज्वचित्प्रतिदृश्यते
iti samyaṅ-manasy ete bahavaḥ santi hetavaḥ | etad astīdam astīti na kiñcit kvacit pratidṛśyate ||
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «ထို့ကြောင့် စိတ်က စိစစ်လိုက်သောအခါ အကြောင်းပြချက်မျိုးစုံ ပေါ်ထွက်လာသည်။ သို့သော် ထိုအငြင်းအခုံများနှင့် ပြန်လှန်အငြင်းအခုံများမှ ‘ဤအရာရှိသည်’ သို့မဟုတ် ‘ဤအရာမရှိသည်’ ဟု အဆုံးအဖြတ်ပေးနိုင်သည့် အရာတစ်စုံတစ်ရာကို မည်သည့်နေရာတွင်မျှ ထင်ရှားစွာ မမြင်ရ—အထူးသဖြင့် အတ္တအကြောင်း၌။ ထို့ကြောင့် အငြင်းပွားခြင်းကို အမှန်တကယ် ခွဲခြားသိမြင်မှုဟု မမှားယွင်းစေသင့်»။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma highlights the limits of purely intellectual argument: many reasons can be produced on both sides, yet they may not yield decisive perception of truth—especially about the self. True understanding requires more than debate; it calls for deeper discernment and reliable means of knowledge.
In the Shanti Parva’s instruction-setting, Bhishma continues his philosophical counsel, cautioning that mental disputation generates numerous arguments but does not by itself settle the question of existence or non-existence (notably of the self).