Mahabharata — Shanti Parva, Shloka 27
Śrī–Indra–Bali Saṃvāda: The Departure and Fourfold Placement of Lakṣmī
प्रत्यक्ष होतयोमूलं कृतान्तौतिहयोरपि । प्रत्यक्षेणागमो भिन्न: कृतान्तो वा न किउड्चन
pratyakṣaṃ hetumūlaṃ kṛtāntautihayor api | pratyakṣeṇāgamo bhinnaḥ kṛtānto vā na kiñcana ||
ဘီရှ္မက ပြောသည်—အတွေ့အကြုံတန်းတူသော တိုက်ရိုက်မြင်တွေ့မှု (ပရတျက္ခ) သည် အနုမာန (အနုမန်) နှင့် အာဂမ (ကျမ်းသက်သေ) တို့၏ အမြစ်အခြေ ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ လက်ခံရရှိသော သင်ကြားချက် သို့မဟုတ် အနုမာနတစ်ခုသည် တိုက်ရိုက်အတွေ့အကြုံနှင့် ဆန့်ကျင်နေပါက၊ ထိုအရာသည် အလုံးစုံ အချည်းနှီးသာ ဖြစ်ပြီး—၎င်း၏ အာဏာသက်သေကို မလက်ခံနိုင်။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches a hierarchy of knowledge-sources: direct perception is foundational, and inference or scriptural testimony must not contradict lived, direct experience; if they do, their authority is to be rejected.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and right understanding, Bhīṣma lays down an epistemic rule for ethical discernment: reasoning and tradition are valuable, but they must be anchored in and consistent with direct perception.