Shloka 26
Vimokṣa-niścaya: Pañcaśikha’s Analysis of Aggregates, Guṇas, and Tyāga (मोक्षनिर्णयः)
केषां बलाबल बुद्धया हेतुभिर्विमृशेद् बुध: । एष मे संशयस्तात तनमे ब्रूहि पितामह
yudhiṣṭhira uvāca | keṣāṃ balābala-buddhyā hetubhir vimṛśed budhaḥ | eṣa me saṃśayas tāta tan me brūhi pitāmaha ||
ယုဓိဋ္ဌိရက ပြောသည်– «ချစ်ခင်ရသော ပိတாமဟကြီး၊ ပညာရှိတစ်ဦးသည် အားကြီးအားနည်းကို ခွဲခြားသိမြင်သော ဉာဏ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ အကြောင်းရင်းများကို စိစစ်သုံးသပ်ခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း မည်သည့်အပြစ်များ၏ အင်အားအလျော့အတင်းကို အကဲဖြတ်သင့်သနည်း။ ဤသည်မှာ ကျွန်ုပ်၏ သံသယဖြစ်ပါသည်။ ပိတாமဟကြီး၊ ကျွန်ုပ်အား ရှင်းလင်းပြောကြားပါ»။
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames ethical inquiry as rational evaluation: a wise person should not condemn or excuse blindly, but weigh faults by their relative strength and weakness, using clear reasons (hetu) and discernment (balābala-buddhi).
In the Śānti Parva’s instruction-setting, Yudhiṣṭhira asks Bhīṣma (addressed as Pitāmaha) to clarify a doubt: which kinds of doṣas (faults/vices) should be assessed for their comparative force, and by what reasoning a wise person should judge them.