Shloka 7
Vyaktāvyakta-Viveka and Nivṛtti as Paramā Gati
Manifest–Unmanifest Discrimination and the Supreme Path of Withdrawal
वेदेषु चापि यद् वाक््यं लौकिकं व्यापकं च यत् । एतद् विद्वन् यथातत्त्वं सर्व व्याख्यातुमहसि
vedeṣu cāpi yad vākyaṃ laukikaṃ vyāpakaṃ ca yat | etad vidvan yathātattvaṃ sarvaṃ vyākhyātum arhasi ||
ဘိဿမက ပြောသည်— «ဝေဒများအတွင်း၌လည်း စကားတော်များ ရှိသကဲ့သို့၊ လောကရေးရာအကျယ်အဝန်းနှင့် သက်ဆိုင်၍ အများအတွက် သက်ရောက်သော သင်ခန်းစာများလည်း ရှိသည်။ သို့သော် ထိုအရာများထဲတွင်ပင် မညီညွတ်မှုကဲ့သို့ မြင်ရသည်။ ထို့ကြောင့် ပညာရှိအရှင်၊ အမှန်တရားအတိုင်း အားလုံးကို ရှင်းလင်းဖော်ပြပေးတော်မူပါ— ထိုသင်ခန်းစာတို့၏ အဓိပ္ပါယ်ကို မှန်ကန်စွာ နားလည်နိုင်စေရန်»။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
That even authoritative sources like the Vedas (and by implication related dharma-teachings) can appear mutually inconsistent, so a wise interpreter must explain them 'yathātattvam'—in a way aligned with the underlying truth and intent, not merely by literal or isolated readings.
In the Shanti Parva’s dharma-discourse, Bhishma frames a problem of interpretive conflict: teachings that are worldly and broadly applicable, even when found in the Vedas, may seem uneven or contradictory. He calls upon the learned interlocutor to provide a coherent, reality-grounded explanation of all such statements.