Shloka 51
भृगु–भरद्वाजसंवादः: वर्णभेदस्य कर्माधारितव्याख्या
Bhrigu–Bharadvaja Dialogue: A Karma-Based Account of Varṇa
अब मैं सैकड़ों दिन-रातोंतक साधन करके भी क्या कभी वह उपाय कर सकता हूँ, जिससे आज सियारकी योनिमें पड़ा हुआ मैं पुनः वह मनुष्ययोनि पा सकूँ ।।
santuṣṭaś cāpramattaś ca yajña-dāna-tapo-ratiḥ | jñeyaṃ jñātvā bhaveyaṃ vai varjyaṃ varjayitā tathā ||
ဘိဿမက ဆိုသည်– «ငါသည် လူဘဝကို ထပ်မံရနိုင်ပါစေ—စိတ်ကျေနပ်တည်ငြိမ်၍ သတိရှိကာ ယဇ္ဈ (ပူဇော်ပွဲ), ဒါန, တပ (အာသီသ) တို့၌ မပြတ်လုံ့လဝီရိယရှိသော လူဘဝကို; သိသင့်သိထိုက်သော အရာကို မှန်ကန်စွာ သိမြင်၍ စွန့်သင့်စွန့်ထိုက်သော အရာကိုလည်း စွန့်လွှတ်နိုင်သော လူဘဝကို»။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse frames an ideal human life: contentment without complacency (santuṣṭa yet apramatta), active commitment to yajña–dāna–tapas, clear discernment of what is truly worth knowing (jñeya), and disciplined avoidance of what should be abandoned (varjya).
Bhishma voices a longing for a renewed human birth in which he can practice dharma properly—living with steady awareness, performing meritorious disciplines, gaining right knowledge, and renouncing harmful or unworthy pursuits.