Shloka 43
अध्याय १७८ — प्राणवायुगतिः तथा शारीराग्निव्यवस्था
Adhyāya 178 — The courses of prāṇa-vāyu and the regulation of the bodily fire
क्षमिष्ये क्षिपमाणानां न हिंसिष्ये विहिंसित: । द्वेष्ययुक्त: प्रियं वक्ष्याम्यनादृत्य तदप्रियम्
kṣamiṣye kṣipamāṇānāṁ na hiṁsiṣye vihiṁsitaḥ | dveṣya-yuktaḥ priyaṁ vakṣyāmy anādṛtya tad apriyam ||
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «ငါ့ကို ဆဲဆိုကဲ့ရဲ့သူတို့ကို ငါ ခွင့်လွှတ်မည်။ ငါ ထိခိုက်နာကျင်ခံရသော်လည်း အပြန်အလှန် ထိခိုက်စေခြင်း မပြုမည်။ မုန်းသင့်သူနှင့်ပင် အတူရှိလာ၍ သူက မနှစ်သက်ဖွယ် စကားဆိုလျှင်လည်း ငါသည် နှစ်သက်ဖွယ် စကားကိုသာ ပြောမည်။ သူ၏ မနှစ်သက်ဖွယ် စကားကို လျစ်လျူရှု၍ ငါ မနှစ်သက်ဖွယ် စကားဖြင့် မတုံ့ပြန်မည်»။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches kṣamā (forbearance) and ahiṁsā (non-retaliation): endure insult and injury without returning harm, and respond to harsh speech with restraint and agreeable words.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs on dharma and right conduct; here he articulates a personal vow-like ethic of patience, non-violence, and disciplined speech even toward hostile or blameworthy people.