Shloka 28
अध्याय १७८ — प्राणवायुगतिः तथा शारीराग्निव्यवस्था
Adhyāya 178 — The courses of prāṇa-vāyu and the regulation of the bodily fire
अनुतर्षुल एकार्थ: स्वादु गाड़मिवोदकम् | मद्विलापनमेतत्तु प्रतिबुद्धो5स्मि संत्यज
anutarṣur ekārthaḥ svādu gāḍham ivodakam | madvilāpanam etat tu pratibuddho 'smi saṃtyaja, kāma! svādiṣṭa-gaḍa-jalake samānaṃ idaṃ dhanaṃ tṛṣṇāyā hi vṛddhi-karaṇam | ahaṃ suṣṭhu jñāta-vān asmi yat eṣā tṛṣṇā-vṛddhiḥ mama vināśa-kāraṇam; ataḥ tvaṃ mama piṇḍaṃ choda de ||
ဘိဿမက ပြောသည်– «အလိုတဏ္ဟာ (ကာမ) ရေ၊ ဤဥစ္စာသည် အရသာရှိသော နက်ရှိုင်းရေကဲ့သို့ တစ်ခုတည်းသော အကျိုးရှိ၏—တဏ္ဟာကို ပိုမိုတိုးစေသည်။ ငါသည် သတိပြန်လည်နိုးကြား၍ သိမြင်ပြီ—ဤတဏ္ဟာတိုးပွားခြင်းသည် ငါ့ပျက်စီးခြင်း၏ အကြောင်းရင်း ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ကာမရေ၊ ငါ့ကို စွန့်ခွာလော့; ငါ့ကိုယ်အနှစ်သာရကို မဖက်တွယ်နှင့်»။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Wealth and sense-pleasures can be like sweet water that paradoxically intensifies thirst: indulgence often increases craving rather than satisfying it. Ethical freedom comes from awakening (pratibodha) to this mechanism and deliberately abandoning the grip of kāma (desire), which otherwise becomes a cause of personal ruin.
In Shanti Parva’s instruction on dharma and inner discipline, Bhishma speaks in a reflective, admonitory tone, personifying Desire as an adversary. He declares that he has ‘awakened’ to how wealth fuels craving and asks Kāma to leave him—signaling a turn toward renunciation and self-control as the foundation for peace and right living.