Mahabharata — Shanti Parva, Shloka 13
अव्यक्त-मानस-सृष्टिवादः
Doctrine of Creation from the Unmanifest ‘Mānasa’
(हृष्पन्तमवसीदन्तं सुखदुःखविपर्यये । आत्मानमनुशोचामि ममैष हृदि संस्थित: ।।
hṛṣyantam avasīdantaṃ sukhaduḥkhaviparyaye | ātmānam anuśocāmi mamaiṣa hṛdi saṃsthitaḥ ||
«ချမ်းသာနှင့် ဆင်းရဲ၏ လှည့်ကွက်သည် အမြဲပြောင်းလဲလှည့်ပတ်နေသည်။ ချမ်းသာရောက်လာသော် ငါသည် ဝမ်းမြောက်လွန်ကဲ၍ ဖူးပွင့်တက်၏; ဒုက္ခရောက်လာသော် ငါသည် စိတ်ကျ၍ နိမ့်ကျသွား၏။ ဤလှုပ်ရှားပြောင်းလဲမှုထဲတွင် ကိုယ့်ကိုယ်ကို တွယ်ကပ်နေသည်ကို မြင်သဖြင့် ငါသည် ကိုယ့်အခြေအနေကို မကြာခဏ ဝမ်းနည်းရ၏။ ထိုဝမ်းနည်းမှုသည် ငါ့နှလုံးထဲတွင် အမြဲတည်နေ၏။» ဟုဆိုပြီးနောက် ဗြာဟ္မဏက ပြောသည်— «အို မင်းကြီး၊ ဤလောက၌ အမြင့်၊ အလယ်၊ အနိမ့် သတ္တဝါအားလုံးသည် မိမိမိမိ၏ ကမ္မအလုပ်များတွင် ကပ်လျက်နေကြ၍ အနှံ့အပြား ဒုက္ခနှင့် ရောနှောကာ ဖိစီးခံနေရသည်ကို ကြည့်လော့။»
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
Emotional dependence on the alternating cycle of pleasure and pain produces continual inner grief; recognizing this pattern is a step toward steadiness and detachment.
A brāhmaṇa speaker reflects introspectively on his own mind: he becomes elated in happiness and depressed in sorrow, and he confesses that this recurring lament has settled in his heart.