Shloka 3
Ajagara-vrata (The ‘Python’ Discipline): Prahrāda Questions a Wandering Sage
ब्रह्मवर्चसहीनस्य स्वाध्यायोपरतस्य च । गोत्रमात्रविदो राजा निवासं समपृच्छत,तब ब्राह्मणोचित तेजसे हीन, स्वाध्यायसे उपरत, केवल गोत्र अथवा जातिका नाम जाननेवाले उस ब्राह्मणसे राजाने उसका निवासस्थान पूछा
brahmavarcasahīnasya svādhyāyoparatasya ca | gotramātravido rājā nivāsaṃ samapṛcchata ||
ဘိဿမက ပြောသည်— သန့်ရှင်းသော ပညာမှ ပေါက်ဖွားသည့် တောက်ပမှုမရှိ၊ ဝေဒလေ့လာမှုကို ရပ်တန့်ထားပြီး မျိုးရိုးအမည်သာ သိသော ထိုဗြာဟ္မဏကို မင်းက သူ၏ နေထိုင်ရာကို မေးမြန်း하였다။ ဤမြင်ကွင်းသည် စည်းကမ်းနှင့် ပညာမရှိဘဲ မွေးဖွားမှုအမည်တစ်ခုတည်းကိုသာ ကိုင်စွဲခြင်းသည် အလွတ်သက်သက်သော အထောက်အထားသာ ဖြစ်ကြောင်း၊ ဗြာဟ္မဏ၏ တန်ဖိုးအမှန်သည် အကျင့်အကြံ၊ လေ့လာမှုနှင့် အတွင်းပိုင်းတောက်ပမှုဖြင့် တိုင်းတာရမည်ဖြစ်ပြီး ဂိုထရတစ်ခုတည်းဖြင့် မဟုတ်ကြောင်းကို ထင်ရှားစေသည်။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts genuine Brahminical excellence—marked by svādhyāya and brahma-varcasa—with mere nominal identity based on gotra. It implies that ethical and spiritual authority depends on disciplined learning and conduct, not on lineage-name alone.
In Bhīṣma’s discourse, a king encounters (or is dealing with) a Brahmin who has abandoned Vedic study and lacks the customary spiritual lustre; the king then asks him where he resides, setting up a broader reflection on true merit and the decline of dharmic standards.