Shloka 52
मृत्यु-काल-प्रबोधनम् (Instruction on Mortality, Time, and Truth) — Mahābhārata, Śānti-parva 169
स तत्र न्यवसद् विप्रो घृणी किज्चिदसंस्पृशन् | क्षुधितश्छन्द्यमानो5पि भोजनं नाभ्यनन्दत
sa tatra nyavasad vipro ghṛṇī kiñcid asaṁspṛśan | kṣudhitaś chandyamāno 'pi bhojanaṁ nābhyanandata ||
ဘီရှ္မက ပြောသည်— ကရုဏာရှိသော ဗြာဟ္မဏသည် ထိုနေရာ၌ နေထိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုအိမ်ရှိ အရာတစ်စုံတစ်ရာကိုမျှ မထိမကိုင်ခဲ့။ ဆာလောင်နေသော်လည်း စားရန် အကြိမ်ကြိမ် တိုက်တွန်းခံရရာတွင်ပင် ထိုနေရာ၏ အစာကို လက်ခံမစားလိုက်—အစာမစားချင်လို့မဟုတ်ဘဲ သီလဓမ္မကို ရည်ရွယ်၍ ထိန်းသိမ်းခြင်းကို ပြသခဲ့သည်။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Ethical discipline can require refusing even legitimate comforts: the brahmin’s compassion does not override his commitment to a principle of purity or non-acceptance, showing that dharma may demand restraint despite hunger and social pressure.
A compassionate brahmin stays at a place (at Gautama’s urging) but avoids contact with the household’s things and refuses to eat their food, even though he is hungry and repeatedly requested—indicating a purposeful vow or moral boundary.