Shloka 19
Bhīmasena’s Counsel on Grief, Inner Conflict, and the Duty of Kingship (भीमसेन-उपदेशः)
प्रत्राजनं च नगरादजिनैश्न विवासनम् । महारण्यनिवासश्न न तस्य स्मर्तुमहसि
pratrājanaṃ ca nagarād ajinaiś ca nivāsanam | mahāraṇya-nivāsaṃ ca na tasya smartum arhasi ||
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်—«သင်ကို မြို့မှ မောင်းထုတ်ခဲ့ကြသည်၊ သမင်အရေဝတ်စေ၍ တောထဲသို့ နှင်ထုတ်ကာ တောဝင်နေထိုင်စေခဲ့ကြသည်။ ကြီးမားသော တောအုပ်များအတွင်း နေရခဲ့ရသည်။ ဤအရာတို့ကို သင် မည်သို့ မေ့နိုင်သနည်း?»
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse appeals to moral memory: one who has endured injustice and hardship should not forget it, because remembrance supports discernment, accountability, and dharmic judgment rather than complacency or self-deception.
Vaiśampāyana recalls a person’s past humiliation—expulsion from the city, being made to wear deerskin, and forced forest-dwelling—using these facts as a pointed reminder that such experiences should not be ignored or forgotten when reflecting on conduct and consequences.