Shloka 21
Daṇḍa as the Foundation of Social Order (दण्डप्रतिष्ठा)
नकुलो मूषिकानत्ति बिडालो नकुलं तथा | बिडालमत्ति श्वा राजन् श्वानं व्यालमृगस्तथा,राजन! नेवला चूहेको खा जाता है और नेवलेको बिलाव। बिलावको कुत्ता और कुत्तेको चीता चबा जाता है
nakulo mūṣikān atti biḍālo nakulaṃ tathā | biḍālam atti śvā rājan śvānaṃ vyāla-mṛgas tathā ||
အာర్జုနက ပြောသည်– «အို မင်းကြီး၊ မုန်ဂုစ်သည် ကြွက်ကို စား၏။ ထိုနည်းတူ ကြောင်သည် မုန်ဂုစ်ကို စား၏။ ခွေးသည် ကြောင်ကို စား၏။ ထိုနည်းတူ ကြမ်းတမ်းသော တောရိုင်းသား (မုဆိုးကောင်) သည် ခွေးကို အနိုင်ယူစား၏။ ထို့ကြောင့် လောက၌ သတ္တဝါတစ်ကောင်သည် အခြားသတ္တဝါတစ်ကောင်၏ အစာဖြစ်လာသည်—အာဏာနှင့် အားနည်းမှုတို့၏ မရပ်မနား ဆက်စပ်ကွင်းဆက်ကို ပြသကာ အာဏာရှိသော်လည်း မပေါ့ဆရန် သတိပေးသည်»။
अजुन उवाच
Educational Q&A
The verse illustrates a natural and social reality: dominance is temporary, and every power has a stronger counter-power. Ethically, it cautions against arrogance and urges humility and vigilance, since worldly security is unstable.
Arjuna addresses a king and uses a vivid animal sequence—mouse, mongoose, cat, dog, and a fierce predator—to make a point through analogy: in the world, beings prey upon one another, and positions of strength can quickly reverse.