Shloka 6
कपोत-लुब्धकसंवादः — Hunter’s Remorse and Renunciatory Resolve
Devanagari script
कुरुनन्दन! धर्म और सत्पुरुषोंका आचार--ये बुद्धिसे ही प्रकट होते हैं और सदा उसीके द्वारा जाने जाते हैं। तुम मेरी इस बातको अच्छी तरह समझ लो ।।
Transliteration
bhīṣma uvāca |
buddhiśreṣṭhā hi rājānaś caranti vijayaiṣiṇaḥ |
dharmaḥ pratividhātavyo buddhyā rājñā tatas tataḥ ||
Translation
ဘိဿမက ပြောသည်– «ကူရုနန္ဒနရေ၊ ဓမ္မနှင့် သူတော်ကောင်းတို့၏ အကျင့်အကြံတို့သည် ဉာဏ်မှ ပေါ်ထွန်းလာပြီး ထိုဉာဏ်ဖြင့်ပင် အမြဲသိမြင်ရသည်။ ငါ့စကားကို ကောင်းကောင်းနားလည်လော့။ အောင်ပွဲကို လိုလား၍ ဉာဏ်ထက်မြက်သော မင်းတို့သည် ဓမ္မဖြင့် လှုပ်ရှားကျင့်ကြံကြသည်။ ထို့ကြောင့် မင်းသည် နေရာနေရာမှ သင်ယူ၍ ဉာဏ်ဖြင့် ဓမ္မကို ထပ်ခါထပ်ခါ စီမံကာ အကောင်အထည်ဖော်သင့်သည်—သို့မှသာ တရားမျှတသော အုပ်ချုပ်မှု ဖြစ်လာမည်»။
Word by Word
बुद्धि-श्रेष्ठाःexcellent in intellect
बुद्धि-श्रेष्ठाः:
Karta
TypeAdjective
Rootबुद्धि-श्रेष्ठ
FormMasculine, Nominative, Plural
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
राजानःkings
राजानः:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Plural
चरन्तिpractice/act (conduct themselves)
चरन्ति:
TypeVerb
Rootचर्
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
विजय-एषिणःseeking victory
विजय-एषिणः:
Karta
TypeAdjective
Rootविजय-एषिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
धर्मःdharma/righteous conduct
धर्मः:
Karma
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रतिविधातव्यःto be carried out/observed (must be practiced)
प्रतिविधातव्यः:
TypeAdjective
Rootप्रतिविधा + तव्य
FormMasculine, Nominative, Singular, Gerundive (tavya), Obligation/necessity
बुद्ध्याby/with intellect
बुद्ध्या:
Karana
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Instrumental, Singular
राज्ञाby the king
राज्ञा:
Karana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
ततःthereafter/then
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
ततःagain/then (repeated: 'from time to time')
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaK
Kurunandana (Yudhiṣṭhira)R
rājānaḥ (kings)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes