Shloka 30
Śaraṇāgatapālana—Prastāvanā
Protection of the Refuge-Seeker: Opening of the Kapota Narrative
दण्डेनोपनतं शत्रुं यो राजा न नियच्छति । स मृत्युमुपगह्नाति गर्भमश्वतरी यथा
daṇḍenopanataṃ śatruṃ yo rājā na niyacchati | sa mṛtyum upagahṇāti garbham aśvatarī yathā ||
ဘီရှ္မက မိန့်တော်မူသည်—ဒဏ်ခတ်၍ နှိမ့်ချခံရပြီး ခေါင်းငုံ့အညံ့ခံလာသော ရန်သူကို ရရှိထားသော်လည်း ဘုရင်တစ်ပါးက မထိန်းချုပ် မဖျက်ဆီးဘဲ ထားလိုက်လျှင်၊ ထိုဘုရင်သည် မိမိ၏ သေခြင်းကို ကိုယ်တိုင် ဖက်တွယ်သကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မြင်း-မြည်းပေါင်း (mule) သည် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်းကပင် သေခြင်းသို့ ဦးတည်စေသကဲ့သို့—၎င်း၏ ကိုယ်ဝန်သည်ပင် ပျက်စီးရာအကြောင်း ဖြစ်လာသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
In rājadharma, once an enemy has been subdued by daṇḍa, a king must act decisively; sparing or failing to neutralize such a foe out of hesitation invites future danger and can become the cause of the king’s own ruin.
Bhīṣma, instructing on royal duty in the Śānti Parva, uses a stark simile: a king who does not restrain/finish a humbled enemy is like a mule whose pregnancy leads to death—an image meant to warn against indecisive governance in matters of security.