Shloka 45
Kośa, Bala, and Maryādā: Treasury, Capacity, and Enforceable Limits (कोश-बल-मर्यादा)
Devanagari script
नैतौ सम्भवतो राजन् कथंचिदपि पार्थिव । न हारण्येषु पश्यामि धनवृद्धानहं क्वचित्
Translation
ဘိဿမက ပြောသည်— «အို မင်းကြီး၊ အို မြေရှင်ဘုရင်၊ ဥစ္စာကို စုဆောင်းခြင်းနှင့် ဥစ္စာကို စွန့်လွှတ်ခြင်း—ဤနှစ်ပါးသည် လူတစ်ဦးတည်းအတွင်း တစ်ပြိုင်နက်တည်း မတည်နိုင်။ အကြောင်းမူကား တော၌နေထိုင်သော စွန့်လွှတ်သူ မဟာတ္တမများကို ဥစ္စာတိုးပွားနေသည်ဟု ငါ မည်သည့်နေရာတွင်မျှ မမြင်ဖူး»။
Word by Word
nanot
na:
TypeIndeclinable
Rootna
etauthese two
etau:
Karta
TypePronoun
Rootetad
Formmasculine, nominative, dual
sambhavataḥare possible / can occur
sambhavataḥ:
TypeVerb
Rootsambhū
Formpresent, 3rd, dual, parasmaipada
rājanO king
rājan:
TypeNoun
Rootrājan
Formmasculine, vocative, singular
kathaṃcitsomehow / in any way
kathaṃcit:
TypeIndeclinable
Rootkathaṃcit
apieven / also
api:
TypeIndeclinable
Rootapi
pārthivaO ruler / O king
pārthiva:
TypeNoun
Rootpārthiva
Formmasculine, vocative, singular
nanot
na:
TypeIndeclinable
Rootna
hāraṇyeṣuamong forest-dwellers / in the forest
hāraṇyeṣu:
Adhikarana
TypeAdjective
Roothāraṇya
Formmasculine, locative, plural
paśyāmiI see
paśyāmi:
TypeVerb
Rootdṛś
Formpresent, 1st, singular, parasmaipada
dhana-vṛddhānincreased in wealth / wealthy
dhana-vṛddhān:
Karma
TypeAdjective
Rootdhana-vṛddha
Formmasculine, accusative, plural
ahamI
aham:
Karta
TypePronoun
Rootasmad
Formnominative, singular
kvacitanywhere / ever
kvacit:
TypeIndeclinable
Rootkvacit
rājanO king
rājan:
TypeNoun
Rootrājan
Formmasculine, vocative, singular
pṛthvī-nāthaO lord of the earth
pṛthvī-nātha:
TypeNoun
Rootpṛthvī-nātha
Formmasculine, vocative, singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Sandhi Notes