Shloka 8
Daṇḍa-svarūpa-nirūpaṇa
The Nature, Forms, and Function of Daṇḍa
आपद्द्वारेषु युक्त: स्याज्जलप्रस्रवणेष्विव । शैलवर्षोदकानीव द्विजान् सिद्धान् समाश्रयेत् । अर्थकाम: शिखां राजा कुर्याद्धर्मध्वजोपमाम्
āpad-dvāreṣu yuktaḥ syāj jala-prasravaṇeṣv iva | śaila-varṣodakānīva dvijān siddhān samāśrayet | artha-kāmaḥ śikhāṁ rājā kuryād dharma-dhvajopamām ||
ဘီရှ္မက မိန့်ကြားသည်– မင်းသည် ဘေးအန္တရာယ်ဝင်လာနိုင်သော “တံခါးပေါက်များ” တွင် အမြဲတမ်းသတိထား၍ ပြင်ဆင်ထားရမည်—ရေကွဲထွက်နိုင်ရာနေရာတွင် လူတို့က တံတားတားတံတားကာ (တံတား/တံတားကာ) ကို ခိုင်ခံ့စေသကဲ့သို့။ ထို့ပြင် တောင်ပေါ်မိုးရေက စုဝေးလာသော ရေကို အားကိုးသကဲ့သို့၊ မင်းသည် စိဒ္ဓ ဘြာဟ္မဏများ (အောင်မြင်ပြီး သာသနာကျင့်ကြံပြီးသူများ) ကို အားကိုးရမည်။ ထို့အပြင် အကျိုးအမြတ်လိုလားမှုကြောင့် မင်းသည် သီလသမာဓိ၏ အပြင်ပန်းအမှတ်အသားများကိုပင် ယူဆောင်နိုင်သည်—“ဓမ္မ” ကို အလံတင်သကဲ့သို့ ထိပ်ဆံထုံး (topknot) ဝတ်ဆင်သော လိမ်လည်သူကဲ့သို့—မိမိရည်မှန်းချက်ကို အောင်မြင်စေရန်။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler must proactively secure points of vulnerability against impending crises, rely on competent spiritual-intellectual advisers (siddha Brahmins), and recognize that political life can involve strategic use of outward symbols of virtue—while warning that such ‘dharma-banner’ display can be hypocritical when driven purely by self-interest.
In the Śānti Parva’s instruction on kingship, Bhīṣma continues advising Yudhiṣṭhira on practical governance: fortify weak points before disaster strikes, seek guidance from accomplished Brahmins, and understand how rulers may adopt public signs of righteousness to achieve political ends.